کنه حنایی گوجه فرنگی

مقدمه

گوجه فرنگی یکی از محصولات پر طرفدار در بین عموم مردم است و درصد کشت بالای آن سبب شده تا ایران تولیدی به میزان ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تن گوجه فرنگی را داشته و در جایگاه ششمین تولیدکننده بزرگ این محصول جای بگیرد . کنه حنایی گوجه فرنگی ، شناسایی ، پیشگیری و کنترل آن بسیارمهم است چرا که گوجه فرنگی همانند سایر محصولات دچار آفات و بیماری ها می شود و برای جلوگیری از خسارت باید در کنترل آفت و بیماری توجه کافی را داشته باشیم . یکی از آفات بسیار مهم در گوجه فرنگی ، کنه ها هستند . کنه ها گونه های مختلفی دارد و یکی از گونه های کنه هایی که بر روی این محصول بسیار خسارت زا است ، کنه حنایی گوجه فرنگی می باشد که در این مقاله به مطالعه و بررسی آن می پردازیم . با ما همراه باشید .

شناسایی کنه حنایی گوجه فرنگی

کنه حنایی گوجه فرنگی با نام علمی Aculops lycopersici  ، از آفات خسارت زا و مهم در گوجه فرنگی است  . بیش از ۲۶ گونه گیاهی میزبان این آفت بوده و یکی از آفاتی است که به محصولاتی از خانواده سولاناسه مثل  سیب زمینى ، بادمجان ، انگور ، ترب سیاه ، توتون و فلفل ، به خصوص در گوجه‌ فرنگی در مزارع و گلخانه‌ها مورد حمله قرار می دهد از این رو آن را به کنه حنایی گوجه فرنگی می شناسند اما توجه داشته باشید که در دمای زیر 60 درجه سانتی گراد و بالای آن قادر به زندگی و حیات نیست . کنه های حنایی گوجه فرنگی ، آفاتی بسیار ریز ، کرمی شکل و بدن بند بند هستند . این آفت بر خلاف اغلب کنه ها که دارای چهار جفت پا هستند ، دو جفت پا دارند . کنه حنایی گوجه فرنگی ، به رنگ زرد ، قهوه ای یا نارنجی بوده و بدنى دوکی شکل ( شکل بدنشان به سمت انتها باریک‌تر می‌شود ) به طول 200 – 150 و سپر پشتی آن ها 40 تا 50 میکرون طول دارد . تخم هاى این آفت کروى و به رنگ شیری بوده و قطر آن 20 میکرون یا 0.002 سانتی متر است . لاروها مشابه به کنه های بالغ هستند با این تفاوت که از نظر سایز ، کنه بالغ کوچک تر و تحرک کم تری دارند و کنه بالغ نر و ماده مشابه به هم هستند اما کنه جنس نر مقایسه با سایز حشره ماده مقداری کوچک تر است . عموما کنه ها و حتی کنه زنگار یا کنه حنایی گوجه فرنگی در آب و هوای گرم بسیار فعال هستند و سریع تکثیر پیدا می کند و در فصول سرد از سال فعالیتی ندارد و زیرا نمی‌توانند در برابر عملکردهای فیزیولوژیکی طبیعی حیات خود را حفظ کند و در واقع آن‌ها برای بقا وارد یک خوابی همچون خواب زمستانی می‌شوند . این آفت مهم ، از مرحله تخم تا مرحله آفت بالغ در کمتر از یک هفته تکمیل می شود توجه داشته باشید که حشره و آفت ماده‌ در طول زندگی خود بیش از 53 عدد در سطح زیری برگ ها ، دمبرگ و ساقه های بخش های پایینی گیاه تخم ریزی کرده که این تخم ها در ابتدا سفید رنگ و به مرور زرد رنگ می شوند سپس به سمت اندام های بالایی حرکت کرده و از طریق تغذیه به قسمت‌های پایینی و بعد بالایی گیاه خسارت می‌زند .

لارو و خسارت کنه حنایی - فروشگاه آنلاین اگری راز

این کنه دارای دو سن پورگی بوده که فاصل زمانی تفریخ تخم و مرحله پورگی کوتاه می باشد که پوره سن یک حدود 0.1 میلی متر طول داشته و سفید رنگ و شفاف می باشد و در فاصله زمانی حدود یک روز به پوره سن دو تبدیل شده و همچنین دمای متناسب برای فعالیت آن ها حدود 26  درجه سانتیگراد از تخم به بالغ تبدیل می شود . تخم این آفت به شیوه هاى مختلف منتشر می شود حائز اهمیت است زمانی که میزبان اولیه این آفت از بین می رود ، برخی از این کنه‌ها توسط باد به میزبان‌های ثانویه دیگری منتقل و پراکنده می‌شوند . مهمترین راه انتشار آفت مواردی همچون جریانات باد ، حشراتى ناقل همچون سفید بالک ها و ملخ ها ، پرندگان و لباس است. ماده ها تخم هاى خود را زیر برگ ها و نزدیک به رگبرگ وسطى و روى ساقه گیاهان میزبان قرار می دهند . دوره رشد جنینى 2-3 روز است و پس از آن لاروهاى سفیدرنگ از تخم خارج مى شوند . دوره لاروى کوتاه بوده و در حشرات ماده حدود 11 ساعت و در حشرات نر حدود 7 ساعت طول می کشد و پس از آن تبدیل به پوره می شوند . مراحل پورگى در کنه ماده در مدت زمانى بسیار کوتاه و در نرها طى مدت زمان 19 ساعت سپرى می شود و پس از آن کنه هاى بالغ ظاهر می شوند . دوره رشدی این آفت در رطوبت نسبى 30 درصد و دماى 27 درجه سانتىگراد 6 روز و در 22 درجه سانتی گراد 12 روز است . یک نکته قابل توجه این است که کنه های حنایی گوجه فرنگی تحمل بسیاری در برابر تغذیه دارد به گونه ای که بدون غذا تا چندین روز می تواند زنده بماند و اغلب روى علف هاى هرزی مانند تاجریزى و پنیرك به صورت ماده بالغ زمستان گذرانى می کند .

علائم و شناسایی کنه حنایی گوجه فرنگی

کنه حنایی گوجه فرنگی ، بافت اپیدرمی گیاه را مورد هدف و حمله قرار می دهد که این امر در فعل و انفعالات گیاه و فتوسنتز بسیار موثر است و در روند کاهش عمکلرد محصول اثر مفی دارد و این اثر منفی در بوته های جوان بیشتر مشاهده می شود . حضور و علائم خسارت این کنه را می توان به تغییر رنگ ساقه‌ها ، شاخه‌ها و برگچه‌ها به رنگ قهوه‌ای مایل به زرد ، چروکیدگی و پیچ خوردگی ، پژمرده شده و نکروز برگ‌ها ( زرد شدن برگ ) ، ریزش زود هنگام جوانه‌ ، میوه و گل‌ها و سبب کاهش فرایند تشکیل گل شده و یکی از علائم بارز این آفت ، خسارتی مشابه برنزه شدن یا زخم شدن بر روی سطح ساقه ، برگ و میوه ایجاد می کند ( به شکل زنگار دیده می شود ). در صورت آلودگی شدید و عدم کنترل ، موجب مرگ گیاهان می‌گردد .

کنترل کنه حنایی گوجه فرنگی

شناسایی و تشخیص کنه حنایی گوجه فرنگی به علت اندازه و سایز بسیار ریز آن کمی دشوار بوده و به سختی با چشم غیر مسلح قابل دید است و از آنجایی ظرفیت تولید مثل بالایی دارد ، در کمتر از سه روز با دمای متناسب حدود 25 درجه سانتی گراد ، به سرعت جمعیت آن گسترش یافته و کنترل به دشواری انجام می شود . در ادامه به برخی از راه های کنترل این آفت می پردازیم .

  • کاشت ارقام مقاوم و متحمل
  • وجین و حذف علف های هرز
  • استفاده از کنترل بیولوژیک مثل کنه های شکارگر
  • کنترل دما و تنظیم آبیاری
  • تناوب زراعی و عدم کاشت مداوم گوجه فرنگی و سایر گیاهان خانوداه سولاناسه
  • کنترل شیمیایی با سم آبامکتین ، بروموپروپیلات

نتیجه گیری

کنه حنایی گوجه فرنگی انتشار جهانی داشته و در اغلب کشت‌های گلخانه ای و مزرعه ای وجود دارد . برای کنترل این آفت که از سبزینه سطح زیرین برگ و ساقه گوجه‌فرنگی تغذیه کرده و علائم خسارت مشخصی دارد باید از راه هایی که کمترین خسارت را بر روی گیاه و محیط زیست و بیشترین و بهترین عملکرد را در کنترل آفت می گذارد استفاده کرد .

منابع

https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D9%88%D8%AC%D9%87%E2%80%8C%D9%81%D8%B1%D9%86%DA%AF%DB%8C

B2n.ir/x91118

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**

انواع آفت و بیماری ذرت

مقدمه

آفت و بیماری های ذرت می توانند آسیب های شدید و اقتصادی را بر بوته های ذرت وارد کنند. ذرت گیاهی است که از منظر تأمین علوفه دام و تولید دانه های حاوی نشاسته در کشاورزی حائز اهمیت است بنابراین آشنایی با مراحل کاشت و شناخت انواع کود و نگهداری محصول در انبار بسیار اهمیت دارد.. لذا با توجه به موارد ذکر شده و نیز اهمیت ذرت بعنوان یک گیاه زراعی پرمصرف، ضرورت دارد که آفات و بیماری های ذرت در سریعترین زمان ممکن شناسایی و از روش های کنترل و مدیریت آفت و بیماری های ذرت استفاده گردد. از اینرو در این مقاله به شرح مهمترین آفات و بیماری های ذرت و روش های کنترل بیماری و آفات ذرت خواهیم پرداخت.

آفت ذرت

آفات ذرت و روش کنترل آن ها

مزرعه ذرت از نظر رشد با سایر مزارع متفاوت است، به نحوی که ارتفاع بوته ها گاها به 3 متر نیز می رسد. با توجه به اینکه بوته های ذرت از نظر مواد غذایی همچون پروتئین ها، ویتامین ها، املاح معدنی، اسیدهای چرب و کربوهیدرات ها غنی هستند و دارای ظاهری انبوه و متراکم می باشند پناهگاه مناسبی برای حضور طیف وسیعی از آفات می گردند. تحقیقات نشان می دهد، بیش از 400 گونه از خانواده بندپایان نظیر حشرات و کنه ها در مزارع ذرت فعالیت می کنند.
اگرچه انتظار می رود گیاه ذرت با توجه به خصوصیات بیوشیمیایی و فیزیولوژیک و نیز ساختار چهار کربنه خود، بتواند در برابر حملات آفات مقاومت کند اما برخی از آفاتی که گیاه ذرت را هدف قرار می دهند سبب ایجاد آسیب های شدید و اقتصادی می گردند. لذا در این مقاله به بررسی آفات ذرت و روش کنترل آن ها و مدیریت این آفات خواهیم پرداخت.
بوته ذرت در طول دوره ی رشد از مرحله قرارگیری بذر در خاک تا مرحله ی برداشت و انتقال به انبار مورد هجوم آفات متفاوتی قرار می گیرد. این آفات بر اساس دوره و مرحله ی آلودگی در 4 دسته ی متفاوت قرار می گیرند.

کرم برگ خوار

کرم برگ خوار (Spodoptera exigun Hb), این کرم ها طیف گسترده ای از آفات شامل شب پره ها و پروانه ها را در بر می گیرند. این نمونه از آفت ها از زمان قرار گرفتن بذر در خاک تا مرحله ی 6 تا 8 برگی، برگ های گیاه ذرت را هدف قرار داده و از آنها تغذیه می کند. پروانه تک نقطه ای (Cirphis unipuncta) یکی از معروفترین نمونه از کرم برگ خوار ذرت هستند. در اثر حمله این نوع آفات برگ حالت توری ( حفره دار) پیدا می کند.

✅ در جهت کنترل این نوع از آفات ذرت می توان از سموم فسفره بصورت دوره ای استفاده کرد.

کرم طوقه بر

کرم طوقه بر (Agrotis segetum, schiff), این نوع از آفات ذرت در مرحله ی قرار گرفتن بذر در خاک تا مرحله ی 6 تا 8 برگی برگ ظهور کرده و نواحی بالایی ریشه و طوقه ذرت را هدف قرار داده و با تغذیه از بافت ها و ایجاد اختلال در سیستم آوندی گیاه، خسارات جبران ناپذیری را بر بوته های ذرت وارد می کند.

✅ برای کنترل جمعیت این نمونه از آفت ها می توان از عملیات هایی از قبیل شخم زدن و از بین بردن پسماندهای گیاهی استفاده نمود و از یخ آب زمستانه جهت ریشه کن کردن آن استفاده کرد.

کرم ساقه خوار

کرم ساقه خوار (Ostrinia mubilalis, Hb), این نوع از آفات ذرت در مرحله ای که بوته ها هنوز جوان هستند تا زمان ظهور گل‌های نر Tasseling
و نیز در زمان تشکیل و ظهور گل های ماده Silking تا زمان برداشت در خاک تخم گذاری کرده و در ابتدا شروع به تغذیه از برگ های ذرت کرده، سپس وارد ساقه ذرت شده و شروع به تخریب بافت ساقه ذرت می کند. ورود این کرم ها به بافت ساقه,علاوه بر کاهش عملکرد ذرت‌ها و تغذیه از داخل بافت گیاه، ذرت‌های سبب حساس شدن و شکنندگی گیاه ذرت در برابر باد می شود.


✅ برای کنترل این نوع از آفت ذرت باید در جهت از بین بردن علف های هرز و شخم زدن زمین اقدام نمود و از یخ آب زمستانه و استفاده از سموم آفت کش تحت نظر کارشناس جهت ریشه کن کردن این آفت استفاده نمود.

کرم بلال

کرم بلال (Heliothis zea, Boddie) ، ( Heliothis obsolete F.), در مرحله ی تشکیل و ظهور گل های ماده Silking تا زمان برداشت به گل‌آذین نر و سپس به نواحی بالایی بلال و دانه‌های آن حمله می کند و در این نواحی خسارات شدیدی را ایجاد می کند و سپس کاهش کیفیت ذرت شیرین می شود.

✅ استفاده از سموم آفت کش می تواند به کاهش جمعیت این آفت و از بین رفتن آن کمک کند. همچنین عملیات زراعی شامل یخ آب و شخم عمیق در کنار رعایت بهداشت مزرعه در کاهش کارآیی این آفت مؤثر هستند.

کنه تارتن

کنه تارتن (Teranychus urtica, Koch), از زمان قرار گرفتن بذر در خاک تا مرحله ی 6 تا 8 برگی و نیز در مرحله ی بوته های جوان تا زمان ظهور گل‌های نر Tasseling با تغذیه از برگ‌های ذرت، سبب کاهش سطح فتوسنتزی گیاه ذرت شده و با مکیدن شیره گیاهی آن را بیشتر تضعیف کنند. این نوع از آفات ذرت با ایجاد نقاط رنگ پریده در سطح برگ، گیاه ذرت را متحمل خسارت می کنند.


✅ از جمله روش های کنترل این نوع از آفت استفاده از سموم کنه‌کش به‌صورت دوره‌ای می باشد.

بیماری‌های مهم گیاه ذرت:

پوسیدگی فوزاریومی

پوسیدگی فوزاریومی(Fusarium verticillioides), این بیماری قارچی آوندهای ساقه را درگیر کرده و با حمله به آوندها و ایجاد انسداد در آنها سبب پژمردگی و تغییر رنگ برگ‌ها به قهوه‌ای و در نتیجه مرگ گیاهان می‌شود. بیماری پوسیدگی فوزاریومی علاوه بر ایجاد اختلال در انتقال مواد در آوندها، مقاومت گیاه در برابر ایستادگی در باد را نیز کاهش داده و آن را شکننده می کند. این بیماری به حمله به بلال‌ها سبب کپک زدگی آنها می‌شود.

✅ برای مقابله با این بیماری می‌توان از ارقام مقاوم استفاده کرد و ذرت های آلوده را قبل از سیاه شدن گال‌های آنها
حذف نمود. همچنین استفاده بهینه ازکودهای حاوی نیتروژن و قارچ کش ها می تواند در کنترل شدت بیماری و مدیریت آن موثر باشد.

پوسیدگی ساقه باکتریایی

پوسیدگی ساقه باکتریایی توسط باکتری به نام Pectobacterium chrysanthemi pv. Zeae در گیاه ذرت ایجاد می شود. این باکتری به ساقه ها، پهنای برگ ها و بلال ها حمله می کند و سبب ایجاد پوسیدگی هایی نرم به رنگ بنفش تا قهوه ای می شود.
این بیماری به ویژه در مناطق شمالی و مرطوب و در ابتدای فصل که میزان رطوبت زیاد است، بیشتر خود را نشان می دهد. این بیماری با گسترش پوسیدگی به ناحیه ی ساقه به خصوص در ناحی تحتانی ساقه را در برابر وزش باد شکننده می کند.


✅ برای مدیریت اینوع از بیماری های ذرت می توان ارقام مقاوم در برابر این بیماری را کشت کرد. استفاده از سیستم آبیاری مناسب، رعایت تراکم کشت و استفاده از سموم مسی نظیر اکسی کلرور مس و مخلوط می تواند سبب عدم گسترش این بیماری ‌شود.

پوسیدگی زغالی

پوسیدگی ذغالی دارای عامل قارچی است و باحمله به قسمت‌های فوقانی ریشه و ناحیه طوقه گیاه سبب پوسیدگی تدریجی آن و ایجاد لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه‌رنگ بر روی ریشه می شود.

✅ مدیریت آبیاری و جلوگیری از مرطوب شدن بیش از حد ناحیه ریشه و طوقه، استفاده بهینه از کودهای نیتروژنه و قارچ کش ها می تواند سبب افزایش مقاومت بوته های ذرت در برابر این بیماری شود.

سیاهک معمولی

سیاهک معمولی یک بیماری قارچی با عاملUstilago maydis است. این بیماری می تواند روی ریشک‌ها، برگ‌ها و گل‌ها می تواند حضور داشته باشد. این بیماری گال‌های کوچکی روی اندام‌های گیاه ایجاد می کند که بعد از مدتی متراکم، کشیده و لیفی شکل می‌شود .این گال‌ها در ابتدا سبزرنگ بوده ولی پس از مدتی به رنگ سیاه تغییر پیدا می‌کند و بیماری زایی خود را آغاز می کنند.

✅ استفاده از ارقام مقاوم و حذف ذرت‌های آلوده قبل از سیاه شدن گال‌های آنها و استفاده مناسب و اصولی از کودهای حاوی ازت و قارچ کش ها در مدیریت این بیماری موثر است.

لکه برگی قهوه ای

نام علمی این بیماری Helminthosporium turcicum می باشد و لکه هایی موازی و نواری در برگهای پایینی ایجاد میکند و برگها حالت سبز رنگ پریده و در نهایت قهوه ای میشود. این بیماری به غلاف نیز حمله ور شده اما اثری روی دانه ها ندارد.این بیماری با رطوبت بالا گسترش پیدا میکند بنابراین کنترل رطوبت یکی از راهای پیشگیری این بیماری می باشد

کنترل بیماری لکه قهوه‌ای برگی

سمومی نظیر مانب و مانکوزب در کاهش خسارت بیماری بسیار مؤثر واقع شده است. سم کلروتالونیل نیز برای این بیماری اثربخش بوده است.

بیماری‌های ویروسی

بیماری‌های ویروسی سبب ایجاد اختلالات فیزیولوژیکی در ذرت می‌شود معروف‌ترین این بیماری‌ها، ویروس کوتولگی ذرت (MRDV) است که سبب کوتاه شدن ذرت‌ها و زردی عمومی در گیاه می‌شود. ایجاد دانه های غیر یکنواخت و بلال های با تعداد دانه اندک از عوارض بروز این بیماری است. ویروس موزائیک ذرت (MMV) نیز باعث ایجاد لکه‌های رنگ‌پریده نواری روی برگ‌ها شده و سطح فتوسنتزی گیاه را کم می‌کنند.

✅ تنها راه مبارزه با این ویروس‌ها استفاده از بذور سالم و مبارزه با حشرات ناقل این ویروس‌ها شامل انواع زنجره‌ها است.

آفات و بیماری های ذرت

برای مشاهده برنامه غذایی عمومی ذرت روی عکس کلیک کنید.


پیشنهاد اگری راز

تیم اگری راز طی سابقه کاری چندین ساله ی خود در زمینه ی گیاهان آپارتمانی به شما پیشنهاد میکند که قبل از درگیری محصولات خود با این آفات و بیماری ها و متحمل شدن ضرر سنگین ،مقاومت گیاه خود را با تغذیه مناسب و اصولی بالا ببرید.

کود خانگی پیشنهادی فروشگاه آنلاین اگری راز برای تقویت و بالا بردن مقاومت گیاهان به شرح زیر است
کلیک کنید👇
کود ریشه زا ،کود گلدهی ،کود تقویتی، کود جلبک دریایی، کود آمینواسید، کود آهن، کود هیومیک اسید

جمع‌بندی

ذرت یکی از غلات به شدت تاثیر گذار در صنایع تولید محصولات غذایی در دنیاست و پس از برنج و گندم، پرمصرف ترین غله در کشورهای آسیایی به ویژه ایران به حساب می آید. این گیاه بعلت انبوه و متراکم شدن در طول دوره رشد رویشی و غنی بودن از نظر عناصر غذایی، شرایط مناسبی برای اختفای آفات و بیماری های ذرت فراهم می کند. از اینرو با توجه به اهمیت این گیاه در چرخه ی غذایی مردم بسیاری از کشورها ضرورت دارد آفت و بیماری های ذرت در سریعترین زمان ممکن شناسایی و با آنها مقابله گردد. از جمله روش کنترل و مدیریت آفت و بیماری های ذرت می توان به استفاده از بذرهای سالم و ارقام مقاوم و استفاده تلفیقی از کودهای شیمیایی و آلی و سموم اشاره کرد.

منابع

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**