کاکتوسها به دلیل مقاومت بالا، ظاهر منحصربهفرد و نیاز کم به مراقبت، از محبوبترین گیاهان آپارتمانی و کلکسیونی هستند. تکثیر این گیاهان علاوه بر جنبه مهارتی در باغبانی، تجربهای لذتبخش برای علاقهمندان محسوب میشود. موفقیت در تکثیر کاکتوس مستلزم شناخت دقیق ویژگیهای زیستی آنهاست؛ از جمله ساختار گوشتی برای ذخیره آب، رشد آهسته و نیاز به محیطی خشک با زهکشی مناسب. این ویژگیها نقش تعیینکنندهای در انتخاب و اجرای صحیح روشهای تکثیر، بهویژه قلمهزنی، دارند.
محصولات مناسب آپارتمانی و کاکتوس ها
محصولات پیشنهادی اگری راز
تکثیر کاکتوس به روش قلمه
قلمهزدن بهعنوان مؤثرترین و سریعترین روش تکثیر کاکتوس شناخته میشود، زیرا گیاه جدید کاملاً ویژگیهای گیاه مادر را حفظ میکند و ریشهزایی آن نسبت به کاشت بذر سریعتر انجام میشود. این روش بهویژه برای کاکتوسهایی با پاجوش کم یا رشد طولی سریع بسیار کاربردی است و با جدا کردن بخشی از ساقه یا اندام گیاه مادر و تحریک آن به ریشهدهی انجام میشود.
انتخاب و آمادهسازی قلمه کاکتوس
موفقیت در قلمهزدن کاکتوس زمانی حاصل میشود که قلمهای سالم، جوان و عاری از آفت انتخاب کنید. قلمه را از بخشهایی دورتر از ساقه اصلی جدا کنید تا خطر پوسیدگی کاهش پیدا کند. پس از برش با ابزار تیز و استریل، اجازه دهید محل برش کاملاً خشک شود تا لایهای محافظ به نام کالوس تشکیل شود. تشکیل کالوس یا پینه در کاکتوسها به گیاه اجازه میدهد تا محل برش را محافظت کند و از نفوذ رطوبت و عوامل بیماریزا جلوگیری شود. بسته به شرایط محیطی، این لایه طی چند روز تا چند هفته تشکیل میشود. برای ضدعفونی و تسریع تشکیل کالوس، میتوانید محل برش را با پودر قارچکش بپوشانید
کالوس یا پینه در گیاه، بافتی محافظ است که پس از بریدگی یا آسیب روی محل زخم تشکیل میشود و از نفوذ بیماریها و پوسیدگی جلوگیری میکند. این بافت به گیاه کمک میکند تا زخم ترمیم شود و در بسیاری از گیاهان، محل شروع ریشهزایی جدید است.
طریقه قلمه زدن کاکتوس
پس از تشکیل کالوس، قلمه کاکتوس آماده کاشت است . کاشت قلمه بدون ریشه نیازمند خاکی با زهکشی بسیار بالا است تا از تجمع رطوبت و پوسیدگی جلوگیری شود. قلمه باید در عمق کم خاک قرار گیرد و تا زمان ریشهدهی از آبیاری خودداری شود. نور غیرمستقیم، دمای گرم و صبر کافی از عوامل کلیدی موفقیت هستند. پس از مشاهده علائم ریشهدهی، میتوان آبیاری را بهتدریج و با احتیاط آغاز کرد.
قلمه زدن انواع کاکتوس ها
قلمه زدن در کاکتوس هابه شکل ظاهری هر گونه بستگی دارد
تکثیر ازطریق قلمه کاکتوس توپی و کشیده
برای کاکتوسهای توپی مانند آستریاسها یا مامیلاریاها که معمولاً پاجوشهای جانبی تولید میکنند، بهتر است ساقه اصلی را قلمه نزنید مگر در شرایط اضطراری. اگر نیاز به قلمهزدن بخش بالایی یک کاکتوس توپی یا ستونی باشد، یک برش افقی و تمیز در بالای ساقه ایجاد کنید. در کاکتوسهای ستونی، میتوان ساقه را به چند بخش تقسیم کرد و هر بخش را پس از کالوسدهی به صورت عمودی کاشت. حتماً مطمئن شوید که جهت کاشت درست باشد و قسمت بالایی ساقه رو به بالا قرار گیرد.
تکثیر از طریق قلمه در کاکتوس افوربیا
اگرچه افوربیاها از نظر گیاهشناسی کاکتوس واقعی نیستند، اما به دلیل ظاهر مشابه، اغلب در کلکسیونهای کاکتوس نگهداری میشوند. تکثیر افوربیاها از طریق قلمه بسیار رایج است، اما هنگام برش این گیاه شیره سفید و سمی ترشح میکند؛ بنابراین حتماً از دستکش محافظ استفاده کرده و شیره را با آب سرد بشویید تا جریان آن متوقف شود. پس از آن، مانند سایر کاکتوسها، قلمه باید کاملاً خشک شود و کالوسدهی انجام گیرد پیش از کاشت.
تکثیر از طریق برگ در ساکولنت
ساکولنتها گیاهان گوشتی هستند که آب را در برگ، ساقه یا ریشه ذخیره میکنند و به همین دلیل به کمآبی مقاوماند؛ بخشی از آنها جزو خانواده کاکتوسها محسوب میشوند (هرچند همه ساکولنتها کاکتوس نیستند). این گیاهان معمولاً برگهای ضخیم و گوشتی دارند و یکی از سادهترین روشهای تکثیر آنها تکثیر از طریق برگ است؛ به این صورت که یک برگ سالم را از گیاه مادر جدا کرده، چند روز در سایه میگذارند تا محل جداشدگی خشک شود، سپس آن را روی خاک سبک و مخصوص کاکتوس و ساکولنت قرار میدهند و با آبیاری بسیار ملایم، پس از مدتی ریشه و گیاه جدید از همان برگ رشد میکند.
روش تکثیر کاکتوس بصورت پاجوش و بذر
گرچه قلمهزدن روش رایج تکثیر کاکتوس است، دو روش دیگر نیز وجود دارند که بسته به گونه گیاه مادر و هدف شما از تکثیر بسیار کاربردی هستند.
تکثیر کاکتوس از طریق جدا کردن پاجوش
تکثیر کاکتوس از طریق پاجوش، سادهترین و کمخطرترین روش خانگی است که بهویژه در گونههای خوشهای یا سریعالرشد کاربرد دارد. پاجوشها زمانی جدا میشوند که به اندازه کافی رشد کرده باشند و در صورت داشتن ریشههای اولیه، سرعت استقرار آنها در گلدان جدید افزایش مییابد. جداسازی باید با ابزار استریل انجام شود و در صورت بزرگ بودن محل برش، کالوسدهی ضروری است. این روش با حفظ سلامت گیاه مادر، گزینهای ایدهآل برای ازدیاد کاکتوسهای خوشهای محسوب میشود.
تکثیر کاکتوس از طریق کاشت بذر
کاشت بذر روشی عالی برای تولید تعداد زیاد گیاه و ایجاد تنوع ژنتیکی است، بهویژه برای گونههای کمیاب یا هیبریدهای جدید. این روش نیازمند صبر و دقت است و رشد گیاهان کندتر است. بذرها باید روی بستر کشت استریل و ریز (پیت ماس با پرلیت یا شن ریز) پخش شده و به آرامی با لایه نازکی خاک یا شن پوشانده شوند. بستر مرطوب و در دمای ۲۵–۳۰ درجه سانتیگراد نگهداری شود و برای حفظ رطوبت و دما از کیسه یا پوشش پلاستیکی استفاده شود. پس از جوانهزنی، گیاهچهها به تدریج به محیط کمرطوبتتر عادت داده میشوند. این روش آهسته اما پایهای برای تکثیر موفق کاکتوسها در خانه است.
نحوه برخورد با آسیبها و شکستگیها در کاکتوس
در طول نگهداری طولانیمدت، کاکتوسها ممکن است دچار آسیب یا شکستگی شوند. دانستن روش کاشت کاکتوس شکسته یا آسیبدیده میتواند به نجات و احیای گیاه کمک کند.
روش کاشت کاکتوس شکسته
اگر بخشی از کاکتوس شما به دلیل ضربه یا وزن زیاد شکسته است، نگران نباشید؛ این بخش اکنون بهعنوان یک قلمه قابل استفاده است. محل شکستگی را با چاقوی استریل صاف کنید تا یک برش تمیز ایجاد شود و سپس مراحل قلمهزدن را دقیقاً دنبال کنید.
- اجازه دهید محل برش کاملاً خشک شود تا کالوس تشکیل شود.
- در کاکتوسهای بزرگتر، زمان کالوسدهی معمولاً بیشتر است.
- پس از تشکیل کالوس، قلمه را در خاک مناسب کاکتوس بکارید.
- گیاه مادر را بررسی کنید؛ اگر محل شکستگی تمیز باشد، به رشد خود ادامه میدهد.
- در صورت مناسب بودن شرایط، گیاه مادر ممکن است از محل آسیبدیده پاجوش یا کاکتوس جدید تولید کند.
طریقه کاشت کاکتوس بدون ریشه، پس از پوسیدگی
اگر کاکتوس به دلیل آبیاری زیاد دچار پوسیدگی ریشه شد، میتوان با قلمهگیری از بخش سالم ساقه آن را نجات داد. ابتدا با چاقوی استریل تمام بافتهای نرم، قهوهای یا سیاه را حذف کنید تا فقط بافت سبز سالم باقی بماند؛ در صورت مشاهده حلقه قهوهای در مرکز ساقه، برش را بالاتر انجام دهید. سپس محل برش را با قارچکش مناسب ضدعفونی کرده و در محیط خشک قرار دهید تا کالوسدهی کاکتوس کامل شود. پس از تشکیل کالوس، ساقه سالم را بهعنوان قلمه کاکتوس در بستر مناسب بکارید تا ریشهزایی انجام شود.
الزامات محیطی و نگهداری پس از تکثیر
موفقیت در روش تکثیر گیاه کاکتوس تنها به انجام صحیح برش و کاشت محدود نمیشود؛ بلکه نگهداری پس از آن نیز به همان اندازه حیاتی است. محیط جدید باید شرایط ایدهآلی برای رشد فراهم کند.
خاک و زهکشی
کاکتوسها برای رشد سالم و جلوگیری از پوسیدگی ریشه، به خاکی با زهکشی بسیار بالا نیاز دارند. خاک باید آب را سریع تخلیه کند و هرگز رطوبت را در خود نگه ندارد.
- ترکیب مناسب: ۵۰ تا ۷۰٪ مواد معدنی (شن درشت، پرلیت، پوکه یا لیکا)
- بخش آلی سبک مانند پیت ماس یا کوکوپیت
- عدم استفاده از خاک باغچه سنگین
- استفاده از گلدان دارای سوراخهای زهکشی بزرگ
نور و دما
قلمهها و گیاهان تازهتکثیرشده به نور زیاد ولی غیرمستقیم و دمای گرم و پایدار نیاز دارند تا فرآیند ریشهدهی بهدرستی انجام شود.
- نور با نور ملایم صبحگاهی و غیر مستقیم
- اجتناب از نور مستقیم و شدید بهویژه در تابستان
- دمای ایدهآل گرم و ثابت، بدون نوسانات ناگهانی
- بهترین زمان بهار و تابستان (فصل رشد فعال)
آبیاری پس از ریشهدهی
تا قبل از ریشهدهی، آبیاری کاملاً ممنوع است. پس از تشکیل ریشه، آبیاری باید محدود، اصولی و کنترلشده انجام شود.
- شروع آبیاری فقط بعد از اطمینان از ریشهدهی
- استفاده از روش خیساندن و خشککردن
- خشک شدن کامل خاک بین دو آبیاری
- کاهش شدید دفعات آبیاری در فصول سرد و دوره خواب گیاه
نتیجهگیری
تکثیر کاکتوس فرآیندی دقیق و صبورانه است که نیازمند دقت به نیازهای زیستمحیطی گیاه است. قلمه زدن کاکتوس به دلیل سرعت و اطمینان بالا، بهترین روش تکثیر است. با رعایت کالوسدهی مناسب و استفاده از خاک با زهکشی عالی، میتوان شرایط ایدهآل برای تکثیر کاکتوسها فراهم کرد. همچنین با آبیاری مدیریتشده پس از ریشهدهی، تکثیر موفق کاکتوسها انجام شده و کلکسیون شما بهصورت حرفهای گسترش مییابد.
با ما همراه باشید
با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی
برای مشاوره آنلاین کلیک کنید
**اگری راز ، راز رویش ها**
هنـوز دیدگاهی ثبــت نشــده
اولیــن باشــید شــما