زیبایی خیره کننده گل رز آن را به گیاهی تزئینی ویژه بدل کرده است. این گل منحصر به فرد علی رغم ظاهر توانمندش در برابر آفات و بیماری مقاومت چندانی ندارد. مقابله با بیماری های این درختچه زیبا بدون اطلاع از ساختار آن میسر نمی شود. گل رز که آن را با نام علمی Rosa می شناسند؛ درختچه ای خاردار با گل های بی نظیر است. این درختچه پرطرفدار از تیره گلسرخسانان است که دارای ۱۵۰ گونه متفاوت می باشد.
بهترین مناطق رویش و پرورش درختچه رز در نیم کره شمالی زمین واقع شده اند. این گل جذاب علاوه بر کشورهای اروپایی، در برخی از کشورهای قاره آمریکا و ایران نیز رشد مطلوبی دارد. درختچه رز به دو صورت قلمهزدن و پیوند در خاک های غنی قابل کشت است. گل های محفوظ از آفات و بیماری گل رز علاوه بر کاربرد تزئینی در داروسازی، تولید عطر و عصاره نیز کاربرد گسترده دارند. مراقبت صحیح و استفاده به موقع از سموم مراقبتی از بروز بیماری و حمله آفات به گیاه پیشگیری می کند. در ادامه انواع بیماری ها و آفات احتمالی گل رز را به تفصیل شرح می دهیم.
محصولات پیشنهادی اگری راز
بیماری های مهم گل رز
آفات و بیماری های گل رز برخلاف انتظار، بسیار بیشتر از چیزی هستند که فکر می کنید. بیماری ها و آفات ریشه، ساقه، برگ ها و حتی گل های زیبای درختچه رز را تحت تأثیر قرار می دهند. شایع ترین بیماریهای گل رز ناشی از فعالیت قارچ ها و ویروس های ناخوانده هستند. کپک خاکستری و زنگ گل رز رایج ترین بیماری آن محسوب می شوند. اما گال طوقه و رزت رز را می توان ترسناک ترین بیماری گل رز نامید. کرم ریشه خوار، سوسک ها و کنه ها نیز شایع ترین آفات گل رز هستند.
سفیدک پودری گل رز
وجود لایه ای پودر مانند روی برگ ها و گل درختچه رز نشان هنده بروز بیماری است. سفیدک پودری با نام علمی Powdery Mildew، به علت فعالیت نوعی قارچ روی برگ ها و گلبرگ های گل ایجاد می شود. آثار نامطلوب این بیماری شامل از بین رفتن شکل ظاهری گیاه، عدم رشد و شکوفایی غنچه ها و گل ها و خشکشدن گیاه هستند.
✅کنترل: تهویه مناسب هوا در فصول گرم سال و اوایل و اواخر بهار و پاییز، نوردهی مناسب، استفاده از کود کشاورزی حاوی پتاسیم، قارچ کش های مناسب
زنگ زرد گل رز
قارچ Phragmidium mucronatum عامل بروز زنگ زرد در گل رز است. این بیماری به صورت نقطه های زرد ریز روی برگ این گل گسترش می یابد. عدم کنترل بیماری و تکثیر قارچ ها سبب خشک شدن برگ ها و تضعیف درختچه می شود.
✅کنترل: حذف قسمت های بیمار، کاهش رطوبت محیط گیاه، استفاده از سموم قارچ کش همچون محلول های حاوی آهک و گوگرد
کپک خاکستری
کپک خاکستری با نام علمی Botrytis cinerea یکی از آفات و بیماری های رایج در گل رز است. عامل این بیماری قارچی با همین نام است که سبب سوختگی و پوسیدگی اغلب اندام های گیاه می شود. این بیماری به طور معمول با مشاهده لکه های کوچک صورتی یا به صورت قهوه ای شدن غنچه ها و سپس برگ ها نمود پیدا می کند. آلودگی گیاه به این قارچ، گل های رز را عملا غیرقابل استفاده می کند.
✅کنترل: پیشگیری از ایجاد زخم در درختچه رز، حذف قسمت های آلوده، استفاده از حشره کش هایی مانند بنزیمیدازول ها
زنگ سیاه گل رز
زنگ گل رز با نام Rose Rust Disease یکی از بیماری های شایع گل رز است که شباهت زیادی به زنگ زرد گل رز دارد. بافت هدف این بیماری گل رز در اغلب موارد برگ های درختچه هستند. نشانه های ظاهری این بیماری بروز لکههای زرد و نارنجی و تغییر آنها به رنگ سیاه است. زنگ سیاه سبب خشک شدن و ریزش برگ های بیمار می شود.
✅کنترل :قارچ کش مانکوزب و پروپیکونازول، کاهش رطوبت هوای اطراف گیاه
پوسیدگی ریشه گل رز
بیماری پوسیدگی ریشه را می توان یکی از رایجترین آفات و بیماری گل رز دانست که از فعالیت قارچ آرمیلیا ایجاد می شود. پوسیدگی ریشه رز یا Rose root rot همان گونه که از نامش پیداست با تأثیر بر ریشه درختچه رز سبب تضعیف و از بین بردن آن می شود.
✅کنترل: زهکشی مناسب خاک گل رز، گندزدایی ریشه های پوسیده و استفاده از قارچ کش ها
سفیدک داخلی گل رز
بیماری Pernospora Sparsa یا سفیدک داخلی یک بیماری گل رز است که با ایجاد لکه های بسیار روی بخش های مختلف گل سبب تضعیف آن می شود. ایجاد لکه های قرمز و صورتی روی برگ، کاسبرگ، گلبرگ ها و ساقه گل رز نمود ظاهری این بیماری است که شکل ظاهری و سلامت گل را به خطر می اندازد.
✅کنترل: کاهش رطوبت گیاه و هوای اطراف آن، حذف قسمت های آلوده و استفاده از سموم حفاظتی
گال طوقه گل رز
گال طوقه یا Crown Gall یکی از آفات و بیماری گل رز است که با ایجاد غده های سرطانی سبب تضعیف گیاه و از بین رفتن آن می شود. باکتری عامل این بیماری از طریق زخم های گیاه به بافت آن وارد شده و سبب رشد و تکثیر نامناسب سلول های گیاه و ایجاد غده های سرطانی می شود.
✅کنترل: از بین بردن گیاه آلوده، ضدعفونی لوازم برش و هرس گیاه، پیشگیری از زخمی شدن
موزائیک گل رز
موزائیک رز با نام علمی prunus necrotic ringspot virus را می توان کشنده ترین بیماری گل رز نامید. علائم و نشانه های موزائیک رز به صورت خطوط و لکه های زرد و برجستگی رگبرگ ها بروز می یابند. این بیماری در گذر زمان تمام شاخه ها و برگ گل رز را دربرگرفته و آن را از پای درمی آورد. هیچ راهکاری به جز پیشگیری از ابتلای گیاه به ویروس عامل این بیماری وجود ندارد.
رزت گل رز
رزت رز (Rose rosette) را می توان خشن ترین آفات و بیماری گل رز نامید. این بیماری که توسط یک کنه به درختچه گل رز منتقل می شود باعث تغییرات خشن در گیاه می گردد. علائم این بیماری شامل افزایش خارها، رویش برگ های نامناسب به جای گلبرگ ها و چروکیدن برگ ها هستند. رزت رز غیرقابل درمان است و تنها راه مقابله با آن پیشگیری از ابتلا آن به بیماری است.
نماتد گل رز
نماتدهای گل رز یا انگل ریشه یکی از مخرب ترین آفات و بیماری های گل رز هستند که با تضعیف ریشه سبب از بین رفتن گیاه می شوند. نماتدها با تغذیه از ریشه گل رز، علاوه بر کاهش تعداد جوانه ها موجب پژمردگی گیاه می شوند.
کنترل: استفاده از نماتدکش ها، آزمایش خاک و گیاه قبل از کشت
بیماری ای ویروسی گل رز را جدی بگیرید!
تنوع آفات و بیماری گل رز میزان سلامت این درختچه ها را به طورجدی تحت تأثیر قرار می دهد. بیماری هایی چون موزاییک رز، رزت، طرح های حلقوی، پژمردگی و پرآوری مجموعه بیماری های ناشی از ابتلای درختچه به ویروس هستند. با توجه به اینکه بیماری های ویروسی قابل درمان نیستند، بهترین راهکار حذف قسمت های مبتلا به ویروس است.
- Rose Wilt
بیماری Rose Wilt یک بیماری گل رز است که از ابتلای گل به ویروس خاصی ناشی می شود. برگ ها طی این بیماری رو به پایین خم شده و گیاه به طور کلی دچار بحران می شود.
کنترل: پیشگیری از ابتلای گیاه به ویروس با قلمه گیری صحیح و حذف گیاه آلوده
- بیماری Rose Spring Dwarf
کوتاهی بهاره گل رز یکی از بیماری های ویروسی است که در فصل بهار سبب ایجاد لکه زرد در برگ ها و تضعیف جوانه ها می شود. اغلب اوقات این بیماری با شروع گرمای تابستان یا گرمادرمانی، بهبود می یابد. البته که از بین بردن گیاه آلوده امری هوشمندانه است.
- بیماری Rose Flower Break
ویروس شکستی گل رز بیش از انواع آفات و بیماری گل رز به گلبرگ های گل روی درختچه حمله می کند. گلبرگ ها بر اثر ابتلا به این بیماری بدشکل، بی کیفیت و آونددار می شوند. راه کنترل این بیماری هم از بین بردن قسمت های بیمار است.
آفتهای رایج در گل رز
آفات و بیماری گل رز تنها به باکتری ها و قارچ ها محدود نمی شوند. آفات این درختچه زیبا با توجه به نوع خسارت و فعالیتی که دارند به انواع مختلف چوب خوار، برگ خوار، مکنده شیره، ریشه خوار و گل خوار دسته ندی می شوند. که می توانند تأثیر قابل توجهی بر سلامت گل رز داشته باشند. آنها می توانند گیاهان را ضعیف کنند، به شاخ و برگ آسیب برسانند و حتی اگر به درستی مدیریت نشوند، منجر به مرگ گل رز شوند. در اینجا برخی از آفات رایجی که گل رز را تحت تأثیر قرار می دهند بررسی می کنیم:
آفات برگ خوار گل رز
لارو و حشرات این گروه از آفات و بیماری گل رز همان گونه که از نامشان پیداست از برگ ها و قسمت های جوان گیاه تغذیه می کنند. چندین آفت برگ خوار وجود دارد که معمولا گل رز را تحت تأثیر قرار می دهند. این آفات از شاخ و برگ گیاهان رز تغذیه می کنند و به برگ ها آسیب می رسانند و به طور بالقوه سلامت کلی گل رز را تضعیف می کنند. در اینجا برخی از رایج ترین آفات برگ خوار گل رز آورده شده است:
زنبور برگ بر گل رز Megachila sp
حشرات بالغ این آفت برگ های گل رز را با هدف لانه سازی تخریب می کنند. گونه ای از زنبورهای خانواده Megachilidae است که معمولا به عنوان زنبورهای برگ شکن شناخته می شوند. جنس Megachila شامل گروه متنوعی از زنبورهای منفرد است که در سراسر جهان یافت می شوند. این زنبورها به دلیل رفتارشان در بریدن تکه های دایره ای یا بیضی شکل از برگ ها برای ساختن لانه خود شناخته شده اند. آنها گرده افشان های مفیدی هستند و فعالیت برگ بری آنها به طور کلی برای گیاهان رز مضر نیست.
زنبور برگ خوار گل رز Arge Rosea
لارو این گروه از آفات و بیماری گل رز از برگ های گل رز تغذیه می کنند. حشرات بالغ نیز با تخم گذاری روی شاخه های جوان درختچه را تضعیف می کنند. معمولا از لبه ها شروع می شود و به سمت داخل حرکت می کند. آنها سوراخ های نامنظم در شاخ و برگ می جوند و نمونه ظاهری شبیه به سایر آفات برگ خوار ایجاد می کنند. هجوم شدید آفت می تواند به برگ زدایی قابل توجه باشد و سلامت کلی بوته های رز را تضعیف کند.
✅کنترل: سموم حشره کش حاوی فسفر
زنبور برگ خوار ثانوی گل رز یا Allantus Viennensis
لاروها با تغذیه از قسمت های داخلی برگ ها رشد کرده و به حشرات بدل می شوند. رشد این حشرات به مرور زمان زیبایی و رشد گیاه را دچار بحران می کند. این آفت به خانواده Tenthredinidae تعلق دارد و به دلیل ظاهر متمایز و عادات تغذیه ای خود شناخته شده است. آنها بافت برگ بین رگبرگ ها را مصرف می کنند و فقط خود رگبرگ ها را پشت سر می گذارند. این رفتار تغذیه در صورت عدم کنترل می تواند منجر به برگ زدایی قابل توجهی شود.
✅کنترل: برداشت دستی و حذف لاروها می تواند برای آلودگی های کوچک موثر باشد؛ اما در صورت آلودگی شدیدتر می توانید از سموم حشره کش حاوی فسفر استفاده کنید.
زنبور شبه زالو Caliroa Limacine
لاروهای این زنبور نیز با تغذیه از برگ ها، ظاهر و کارایی آنها را معیوب می کنند.
پروانه برگ خوار Cacoccia Rosana
لارو این پروانه از برگ گل رز تغذیه می کند. تخم های این حشره در طول زمستان روی تنه و شاخه رز باقی می مانند.
✅کنترل: آفت کش های مخصوص و زنبور Trichogramma
پروانه جوانه خوار Archips Rosanus
لاروهای این پروانه علاوه بر تغذیه از برگ ها، موجب لوله شدن برگ ها می شوند.
کنه تار عنکبوتی
این آفت گل رز با تغذیه از آب برگ سبب خشک شدن برگ ها می شود. سرعت تکثیر و رشد آنها قابل توجه است.
✅کنترل: از حشره کش آبامکتین، پیری پروکسی فن و کنه کش های قوی برای مهار این آفت می توانید استفاده کنید.
آفات چوب خوار گل رز
آفات چوب خوار بیش از سایر آفات و بیماری گل رز به ساقه و چوب گل رز آسیب می زنند. این آفات همان گونه که از نامشان پیداست از ساقه و بافت چوبی درختچه تغذیه می کنند. آفات چوب خوار شامل موارد ذیل هستند:
کرم سفید ریشه گل رز
این آفت از ریشه گل رز تغذیه کرده و گل را به شدت ضعیف میکند. لاروهای شاخک بلند رزاسه Osphrateria coerulescens و زنبور چوب خوار Ardis brunniventris با نفوذ به درون ساقه گل رز، بافت چوبی آن را مورد تهاجم قرار می دهند. در نتیجه گل رز، بی کیفیت و ضعیف می شود.
✅کنترل: تکاندن درخت، از بین بردن علفهای هرز، استفاده از سموم دیازینون و وتابل لیندین
زنبور چوب خوار گل رز
شاخههای رز که تحت حمله این چوبخوار قرار میگیرند، به طور ناگهانی پژمرده و خشک میشوند. اگر بخش پژمرده شده را قطع کنیم، میتوان کانال تغذیه لارو را مشاهده کرد. در زیر بخش پژمرده، یک لارو سفید رنگ با طول تا 1/5 سانتیمتر دیده میشود. طول کانال تغذیه لارو از بالا به پایین نیز میتواند تا ۴ سانتیمتر باشد.
حشره ماده پس از جفتگیری، تخمهای خود را به صورت انفرادی روی سرشاخههای جوان رز در شکافی به شکل ۷ قرار میدهد. سپس لارو جوانی از تخم خارج میشود و بلافاصله وارد شاخه میشود، گاهی تا کف خاک دالانی میکند. این زنبور در سال فقط یک نسل دارد.
✅کنترل: برای مبارزه، در اولین فرصت باید شاخههای آلوده را بریده و سوزانید.
سوسک شاخک بلند رزاسه
خسارت اصلی ایجاد شده توسط آفت سوسک شاخک بلند رزاسه بیشتر به لاروها مربوط است و این مشکل بیشتر در مناطقی رخ میدهد که خاک سبک و با آبیاری نامنظم و کم آبیاری هستند.
آفات مکنده گل رز
آفات مکنده مجموعه متنوعی از آفات و بیماری گل رز هستند که با تغذیه از شیره گل رز باعث کاهش رشد، ضعیف و زردشدن گل رز میشوند. رایجترین آفات مکنده گل رز شامل موارد ذیل هستند:
شته گل رز
شتههای گل رز متنوعاند اما شایعترین آنها شته رزا ماکروسینومه است. این شته دارای رنگهای سبز، صورتی و قرمز است که به طور معمول از قسمت جوان درختچه تغذیه میکنند. بدفرم شدن و افتادن غنچهها از نشانههای فعالیت این شته است.
✅کنترل: سم حشرهکش دیازینون، جداکردن شته با دست
کنه تار عنکبوتی گل رز یا Two Spotted Spider Mite
این کنه در رنگهای نارنجی، زرد و سبز روی سطح زیرین برگ زندگی میکند. کنه مذکور با تغذیه از کلروپلاست برگ سبب ایجاد لکههای سفید روی برگ و در نتیجه پیچیده و خشکشدن آن میشود.
✅کنترل: آبیاری مرتب، حذف گیاهان هرز اطراف گل رز
تریپس گل رز Flower Trips
حشرات قهوهای تریپس با مکیدن شیره قسمتهای جوان گل رز، برگها و سرشاخهها را زرد، ضعیف و بدفرم میکنند.
✅کنترل: هرس نقاط آلوده و استفاده از حشرهکش
زنجرک گل رز Rose Leafhopper
زنجرکهای سفید با تغذیه از برگها سبب ازبینرفتن کلروفیل و افتادن برگها میشوند. این آفات گل رز با ایجاد زخمهایی روی گیاه گاهی موجب ابتلا گیاه به بیماریهای مهلک میشوند.
شته گل رز Metopolophium Dirhodum
شتههای گل رز متنوعاند اما شایعترین آنها شته رزا ماکروسینومه است. این شته دارای رنگهای سبز، صورتی و قرمز است که به طور معمول از قسمت جوان درختچه تغذیه میکنند. بدفرم شدن و افتادن غنچهها از نشانههای فعالیت این شته است.
✅کنترل: سم حشرهکش دیازینون، جداکردن شته با دست
شپشک سپردار Aulacaspis rosae
این حشره مکنده سفید رنگ با تغذیه از شیره برگهای جوان گل رز سبب سفید شدن آنها میشود.
تریپس توتون
این حشره مکنده ریز با تخمریزی در پشت برگهای گل رز از آن تغذیه میکند. ایجاد نقاط سفید براق در سطح پشتی برگها نشانه فعالیت این کنه است.
✅کنترل: سم متاسیستوکس و از بین بردن علف های هرز
سفید بالک Aleurodes Cotesii
این آفت گل رز در پشت برگهای درختچه تخمریزی کرده و با نیش مکنده از برگ تغذیه میکند.
✅کنترل: سم آدمیرال و پروتئوس
آفات گلخوار گل رز
آفات گل خوار گل رز، مجموعه آفات و بیماری گل رز هستند که به گل و گلبرگهای زیبای درختچه رز حمله میکنند. شایعترین آفات گلخوار رز شامل موارد ذیل هستند:
سوسک سبز یا Popillia japonica
این آفت علیرغم ظاهر زیبا، زیبایی و رشد گلهای رز را متوقف میکند. مشاهده گلهای خشکیده و ضعیف نشانه وجود سوسک سبز است.
✅کنترل: سم مالاتیون
سوسک سیاه Oxythyrca cincteua و سوسک بور Epicometis hirta نیز همچون سوسک سبز با تغذیه از گلبرگهای گل رز، شکل ظاهری آن را تخریب میکنند. این سوسکها به طور معمول در فصل بهار ظاهر میشوند.
✅کنترل:سم دیازینون و سم مالاتیون
زنبور گال زای Rhodites Rosae
این آفت گل رز همان گونه که از نامش پیداست با ایجاد گردههای ریز قرمز روی گلهای رز، زیبایی و سلامت آنها را میگیرد.
✅کنترل: سم دیازینون
آفات ریشه خوار گل رز
کرم سفید ریشه گل رز
لاروهای کرم سفید ریشه Worm on roses با تغذیه از ریشه گل رز، سبب تضعیف درختچه، کاهش رشد آن و کاهش گلدهی میشوند.
✅کنترل:شخم زمین در فصل بهار و بررسی وضعیت ریشه، سم لینیدین و دیازینون
سؤالات متداول
- علت ریزش غنچه گل رز چیست؟ دمای بالا و آبیاری نامناسب از علل ریزش غنچه گل رز هستند.
- دلایل قهوهای شدن گلبرگ رز کداماند؟ دمای بالا و فعالیت قارچها علل این عارضه هستند.
- علت خالیشدن برگ رز ؟ تخمگذاری و تغذیه آفات مکنده و خورنده گل رز سبب خالیشدن برگها میشوند.
- دلیل پیچیدگی برگ گل رز چیست؟ شتهها و قارچها عوامل مؤثر در پیچیدگی برگ گل رز هستند.
- علت گل ندادن گل رز چیست؟ هرس نکردن، عدم استفاده از کود کشاورزی و کوری ساقه از علل گل ندادن گل رز هستند.
- علت قهوه ای شدن برگ گل رز؟علت قهوهای شدن برگهای گل رز ممکن است بیماریهای قارچی، عفونت باکتریایی، آلودگی خاک یا عوامل محیطی باشند.
- علت سیاه شدن ساقه گل رز؟ علت سیاه شدن ساقه گل رز میتواند بیماریهای قارچی، عفونت باکتریایی، آفتها، تنش آبیاری یا عوامل محیطی باشد.
- بهترین قارچ کش برای گل رز؟ برخی از قارچ کشهای مؤثر برای گل رز عبارتند از آزوکستروبین، تبوکونازول، مانکوزب و کلرتالونیل.
جمع بندی
پرورش گل رز از فعالیتهای محبوبی است که درآمد مطلوبی دارد. این مهم بدون اطلاع و شناسایی انواع آفات و بیماری گل رز میسر نمی شود. تنوع و فراوانی عوامل مخرب درختچه رز سبب ایجاد بیماریهای فراوانی چون ریزش برگها و غنچهها، ضعیفشدن گیاه، ایجاد لکههای رنگی و … میشود. شناسایی آفات و راهکارهای مخصوص مبارزه با آنها، گل رز را از ابتلا به بیماریهای بسیاری حفظ میکند. مشورت با یک متخصص در این زمینه، امری هوشمندانه است.
راهکار پیشگیری از سوختگی گل رز توسط قارچ کش چیه؟