فصل پاییز با کاهش دما، کوتاه‌تر شدن طول روز و تغییر رنگ برگ‌ها، دوره‌ای از گذار و دگرگونی در طبیعت است. این تغییرات فیزیولوژیک که دلیل اصلی آن توقف تولید کلروفیل و نمایان شدن رنگدانه‌های دیگر است، نشانه‌ای از ورود گیاهان به فاز استراحت یا رکود (Dormancy) است. برای علاقه‌مندان به گیاهان، چه در مقیاس گیاهان آپارتمانی و چه در سطح باغات و مزارع، پاییز فصلی حیاتی برای آماده‌سازی گیاهان برای زمستان سرد پیش رو و تضمین سلامت و شکوفایی آن‌ها در بهار آینده است. درک علمی نیازهای متغیر گیاهان در این فصل، کلید موفقیت در نگهداری گیاهان در پاییز است. این مقاله به صورت فنی و تخصصی، نکات مهم برای مراقبت از گیاهان در فصل پاییز را تشریح می‌کند و راهکارهای عملی برای مدیریت بهینه آن‌ها ارائه می‌دهد.

مدیریت دقیق آبیاری و رطوبت در پاییز

یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات در مراقبت از گیاهان با شروع فصول سرد، ادامه دادن به الگوی آبیاری فصول گرم است. با کاهش شدت نور و دما، فرآیندهای فتوسنتز و تعرق در گیاه به میزان قابل توجهی کند می‌شوند. این کاهش فعالیت متابولیک به معنای آن است که گیاه آب کمتری مصرف می‌کند. در نتیجه، خاک برای مدت طولانی‌تری مرطوب باقی می‌ماند و آبیاری بیش از حد به سرعت منجر به غرقابی شدن ریشه، کاهش اکسیژن در دسترس آن و ایجاد شرایط ایده‌آل برای رشد قارچ‌های بیماری‌زا و پوسیدگی ریشه می‌شود. این اصل هم برای آبیاری گیاهان آپارتمانی در پاییز و هم برای آبیاری درختان در پاییز صادق است.

برای مراقبت از گیاهان در فصل پاییز، آبیاری را کاهش دهید و تنها زمانی که خاک خشک است آب دهید تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری کنید. به جای پایبندی به یک برنامه زمانی ثابت، بهترین رویکرد، بررسی فیزیکی رطوبت خاک است. برای گیاهان آپارتمانی، چند سانتی‌متر بالایی خاک (حدود دو بند انگشت) باید کاملا خشک باشد تا نوبت آبیاری بعدی فرا برسد. برای گیاهان فضای باز و درختان، نیاز به آبیاری به میزان بارندگی بستگی دارد، اما یک آبیاری عمیق و نهایی پیش از یخ‌بندان‌های شدید می‌تواند به حفظ رطوبت در ناحیه ریشه و محافظت از آن در برابر سرما کمک کند.

تمیز کردن برگ‌ها در پاییز

در پاییز که شدت نور طبیعی کاهش می‌یابد، هر ذره گرد و غبار روی برگ‌ها به خصوص برگ گیاهان همیشه سبز و آپارتمانی می‌تواند به مانعی جدی برای جذب نور و انجام فتوسنتز تبدیل شود. تمیز کردن منظم برگ‌های گیاهان آپارتمانی با یک پارچه مرطوب، به حداکثر رساندن جذب نور کمک کرده و بهداشت گیاه را نیز بهبود می‌بخشد.

تنظیم دما و مکان

گیاهان آپارتمانی به تغییرات ناگهانی دما بسیار حساس هستند. آن‌ها را از منابع گرما مانند شوفاژ و بخاری و همچنین از پنجره‌ها و درهای سرد که باعث ایجاد اختلاف دمای هوای اطراف گیاه می‌شوند، دور نگه دارید. نوسانات شدید دمایی می‌تواند باعث استرس، ریزش برگ و تضعیف عمومی گیاه شود.

استراتژی تغذیه و کوددهی در پاییز

با ورود گیاه به دوره رکود، نیاز آن به مواد مغذی نیز به شدت کاهش می‌یابد. کوددهی در این فصل برای برخی گیاهان نه تنها غیرضروری است، بلکه می‌تواند مضر نیز باشد اما برخی کود ها با مشورت گیاهپزشک قابل استفاده هستند. تحریک گیاه به رشد جدید در پاییز، منجر به تولید شاخ و برگ‌های جوان و ضعیفی می‌شود که توانایی مقاومت در برابر سرمای زمستان را ندارند و به راحتی آسیب می‌بینند. بنابراین، کوددهی با کود های مایع ، پودر و غیر گرانول را تدریجی کم کرده و سپس قطع کنید. این قانون در مورد کود های گیاهان آپارتمانی در پاییز و زمستان نیز کاملاً صدق می‌کند و باید از اواسط پاییز متوقف شود.

با این حال، تغذیه و کود دهی در پاییز برای درختان میوه و محصولات زراعی استراتژی متفاوتی دارد. این کود ها با فرمول های ویژه ای می باشند که برای تغذیه آهسته گیاهان در فصل سرما صورت میگیرد و هدف در اینجا، تقویت ریشه و ذخیره انرژی برای فصل رشد بعدی است. کود پاییزه درختان میوه باید دارای نیتروژن (ازت) و پتاسیم و فسفر بالا باشد که بسته به سن درخت و نوع درخت این کود می تواند با نسبت متفاوت استفاده شود. پتاسیم مقاومت گیاه را در برابر سرما افزایش می‌دهد و فسفر به توسعه ریشه کمک می‌کند. این ترکیبات در بهترین کود پاییزه برای درختان میوه یافت می‌شوند.

استفاده بی‌رویه از کود ازت در پاییز می تواند برای درختان میوه منجر به رشد رویشی دیرهنگام و افزایش حساسیت به سرمازدگی می‌شود. نحوه کود دهی درختان میوه در پاییز معمولا به صورت چالکود کود های گرانول یا پخش سطحی و سپس آبیاری کمی در همان ابتدا انجام می‌شود.

کوددهی تخصصی باغات و مزارع در فصل پاییز

برای محصولات خاص مانند انگور، گردو، پسته و مرکبات، برنامه‌های کودی ویژه‌ای وجود دارد. کود دهی انگور در پاییز (یا کود پاییزه درخت انگور) به افزایش ذخیره کربوهیدرات در شاخه‌ها کمک می‌کند. کود پاییزه گردو، کود پاییزه پسته، کود پاییزه درخت بادام و کود پاییزه درخت سیب نیز همگی با تمرکز بر عناصر پتاسیم و فسفر و عناصر میکرو مانند روی و بور فرموله می‌شوند. در برخی موارد، استفاده از کود آهن در پاییز برای رفع کمبود آن در خاک‌های قلیایی قبل از شروع یخبندان موثر است. همچنین، برای محصولاتی که در پاییز کشت می‌شوند مانند گندم، کود پاییزه گندم (به ویژه کود پاییزه گندم دیم) برای استقرار اولیه گیاهچه ضروری است.

کنترل آفات، بیماری‌ها و هرس پاییزه

پاییز زمان طلایی برای پیشگیری از مشکلات آفات و بیماری‌ها در سال آینده است. بسیاری از حشرات و عوامل بیماری‌زای قارچی و باکتریایی، در زیر برگ‌های ریخته شده، در شکاف پوست درختان یا در خاک زمستان‌گذرانی می‌کنند. کنترل آفات و بیماری ها با سمپاشی پاییزه یک اقدام مدیریتی کلیدی در مدیریت باغات در پاییز است. پس از ریزش برگ‌ها، انجام سم پاشی درختان در فصل پاییز می‌تواند جمعیت آفات و عوامل بیماری‌زا را به شدت کاهش دهد.

سمپاشی درختان با سموم مسی در فصل پاییز، مانند ترکیب بردوفیکس، یک راهکار موثر برای کنترل بیماری‌های قارچی مانند لب شتری هلو و شانکر باکتریایی است. بهترین زمان مصرف بردوفیکس در پاییز پس از ریزش ۷۰ تا ۸۰ درصد برگ‌ها و قبل از یخبندان است. محلول پاشی پاییزه درختان میوه با ترکیبات دیگری مانند سم اتیون و سولفور نیز برای کنترل کنه‌ها و سفیدک پودری کاربرد دارد. انتخاب بهترین سم پاییزه برای درختان میوه به نوع محصول و آفات و بیماری‌های شایع در منطقه بستگی دارد. این اقدامات برای سم پاییزه گردو، سم پاییزه مرکبات و سایر درختان میوه حیاتی است.

هرس و اقدامات تکمیلی در پاییز

هرس کردن را به اوایل فصل رشد یا اواخر زمستان موکول کنید. هرس در پاییز می‌تواند گیاه را به رشد جدید تحریک کند که این امر در آستانه زمستان نامطلوب است. تنها شاخه‌های مرده، بیمار یا شکسته باید حذف شوند. همچنین، تعویض گلدان را به اواخر زمستان یا اوایل بهار موکول کنید تا از ایجاد استرس مضاعف بر گیاه در دوره رکود جلوگیری شود. در نهایت، علف‌های هرز را کنترل کنید زیرا آن‌ها می‌توانند میزبان آفات و بیماری‌ها در طول زمستان باشند. کاشت گیاهان در پاییز (مانند پیاز گل‌ها و برخی درختچه‌ها) نیز یک فعالیت مفید است، زیرا به گیاه فرصت می‌دهد تا قبل از شروع رشد بهاری، سیستم ریشه خود را مستقر کند.

در نهایت

پاییز فصل استراحت و بازسازی برای گیاهان است. با درک نیازهای متغیر گیاهان و تطبیق روش‌های مراقبتی خود، می‌توانید سلامت و پایداری آن‌ها را برای عبور موفق از زمستان تضمین کنید. اقدامات پیشگیرانه در این فصل، از مدیریت دقیق آبیاری و توقف کوددهی برای گیاهان آپارتمانی گرفته تا کوددهی تقویتی و سمپاشی‌های استراتژیک برای باغات، سرمایه‌گذاری مستقیمی برای بهره‌مندی از گیاهانی شاداب، سالم و پربار در فصل رشد آینده خواهد بود.

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ، راز رویش ها**