مقدمه

تله گیاهی یک شیوه‌ی جدید و تازه کشف شده در کشاورزی نیست، اما این متد هر روز در حال گسترش و پیشرفت است. بخصوص اگر در هنگام استفاده از گیاهان تله دقت و بررسی کامل به خرج دهید؛ به خوبی می‌توانید آفات مهمی را که منجر به وارد آمدن خسارت کشاورزی به شما می‌شوند کاهش داده، سلامت محصول خود را به حداکثر میزان ممکن برسانید.

گیاه تله چیست؟

گیاه تله (Trap Crop) که از آن با عنوان sacrificial crop یا گیاه قربانی نیز یافت می‌شود، گیاهی‌ست که با جذب آفات به سوی خود، آن‌ها را از گیاه اصلی زمین یا باغ شما دور می‌کند.

در اصل گیاهان تله حکم میزبانی را دارند که با منحرف کردن آفات مزاحم از محصول اصلی، یک لایه‌ی پوششی بیشتر برای محافظت از گیاه محسوب می‌شوند. یکی از نکاتی که در رابطه با گیاهان تله باید مورد ملاحظه قرار بگیرد، این است که گیاهان تله بسته به شرایط می‌توانند مورد برداشت قرار بگیرند، یا اصلا قابل برداشت نباشند.

مزایای استفاده از گیاهان تله

مزایای استفاده از گیاهان تله : شما از طریق استفاده از گیاهان تله، می‌توانید جلوی استفاده‌ی گسترده از آفت‌کش‌ها را بگیرید. از سویی دقت داشته باشید که بهره‌گیری بیش از حد از آفت‌کش‌ها، موجب ایمنی آفات در برابر این سموم می‌شود. حتی ممکن است آفت‌کش‌های شما تاثیر چندانی بر روی کنترل آفات نگذارد. استفاده از گیاه تله یکی از بهترین راه‌های مدیریت تکمیلی آفات یا (Integrated Pest Management – IPM) است؛ که می‌تواند میزان آفات شما را به حد قابل کنترلی برساند، از تاثیرات سوء استفاده از آفت‌کش‌های بسیار بر محصول اصلی می‌کاهد، تا حد زیادی موجب صرفه‌جویی در هزینه‌های کشاورز می‌شود و علاوه بر این‌که یک لایه‌ی پوششی محافظ برای جلوگیری از وارد آمدن آسیب به محصول اصلی ایجاد می‌نماید، دشمنان اصلی گیاه را نیز از آن دور نگه می‌دارد.

یکی از مهم‌ترین مزایای استفاده از گیاهان تله، این است که مکمل برنامه‌ی نظارت بر آفات شما خواهد بود و چه بسا در پایان، با برداشت محصول این گیاهان بتوانید سود محصول خود را بالاتر ببرید.

انواع گیاهان تله و روش استفاده از تله برای اطراف مزرعه و باغ

معمولا در هنگام انتخاب گیاهان تله، می‌بایست به عوامل متعددی از جمله نوع آفت، نوع محصول اصلی، ویژگی‌های رفتاری آفت، میزان فاصله‌ی ردیف گیاه تله‌ی کاشته‌شده و… دقت کنید. هرگز فراموش نکنید که این آفات بالغ ماده هستند که تصمیم می‌گیرند چه گیاهی را برای تخم‌گذاری انتخاب کنند؛ پس به رفتارهای این آفات دقت بیشتری نمایید. (معمولا پیشنهاد می‌شود که ردیف گیاه تله، حدود 8 الی 12 فوت با ردیف گیاه اصلی فاصله داشته باشد؛ منتهی این فاصله نباید زیاد گردد.)

در گام اول، رنگ، بو و شکل گیاهان تله از جمله مواردی هستند؛ که باید به آن‌ها دقت نمایید. این ویژگی‌ها از فاصله‌ی دور آفت را به خود جذب می‌کنند و جلوی انحراف آن‌ها به سوی گیاه اصلی را می‌گیرند.این در حالی‌ست که بافت، ترکیبات شیمیایی و مواد مغذی که توسط گیاه تله در دسترس آفت قرار می‌گیرد را نیز می‌بایست مورد ملاحظه قرار داد.

نحوه‌ی کاشت گیاهان تله‌ای 

نحوه استفاده از گیاه تله به این صورت باید باشد که دور تا دور گیاه اصلی کاشته شود. مقیاس به کار رفته، فاصله‌ی ردیف گیاه تله‌ای تا گیاه اصلی و تعداد ردیف‌هایی که برای کاشت گیاهان تله به آن نیاز دارید، از جمله ملاحظاتی‌ست که می‌بایست بر اساس نوع گیاه تله و نوع آفات انتخاب گردند. اما یک اصل را هرگز از یاد نبرید! بهتر است گیاه تله‌ای را انتخاب نمایید که رشدی سریع‌تر از محصول اصلی دارند و آن را زودتر از محصول اصلی، دور تا دور زمین بکارید. (مثلا دو هفته زودتر) سپس به سراغ کشت گیاه اصلی بروید.

به عنوان مثال، اگر گیاه اصلی ما خیار، هندوانه یا طالبی باشد؛ شما می‌توانید در سه ردیف و چهار سوی گیاه اصلی خود، کدو بکارید. کدو می‌تواند تا حدود 66 درصد از سوسک‌های خیار را از محصول اصلی، به سوی خود جذب نموده، 99 درصد از ساس کدوییان را نیز از خیار دفع نماید.

می‌توانید گیاهان تله را در چند ردیف، در وسط زمین کشاورزی بکارید. (مثلا کاشتن سه ردیف یونجه در وسط زمین پنبه یا توت‌فرنگی)

لایه‌بندی گیاهان تله بستگی به نوع آفات شما و رفتارسنجی آنان دارد. مثلا برخی از آفات از اطراف به گیاه حمله می‌کنند. بنابراین نیاز است گیاه تله دور تا دور زمین شما کشیده شود. برخی از آفات تاثیر شدیدتری دارند؛ پس ایجاب می‌کند که چند لایه درون زمین شما نیز از گیاه تله استفاده شود. معمولا کشاورزان تا حداکثر 20 درصد از زمین یا باغ خود را به کاشت گیاه تله اختصاص می‌دهند. گاهی در باغ یا زمین شما نیاز است از چند گیاه تله به طور همزمان استفاده شود؛ تا آفات مختلف را به خود جلب نمایند.

سایر تکنیک‌های تله کشاورزی

روش‌ها 
تله قیفیاین تله به شکل یک قیف می‌باشد؛ که به پایانه‌ی باریک‌ آن یک تکه شیشه یا پلاستیک وصل می‌گردد. معمولا از این روش برای جذب آفاتی مانند پشه خاکی استفاده می‌شود. به این صورت که دهانه‌ی بزرگ قیف در کنار لانه‌ی آفات قرار می‌گیرد، پشه به قیف جذب شده، وارد آن می‌شود و از آن‌جایی‌که دهانه‌ی دیگر آن باریک و تنگ است؛ نمی‌تواند از آن خارج شود. * در برخی از روش‌های دیگر، ممکن است از الاغ و یا اسب برای منحرف کردن آفات به سمت قیف استفاده گردد. به این شکل، بوی بدن جانور، دمای آن و دی اکسید کربنی که از بدنش خارج می‌شود؛ پشه‌ها را به سوی خود هدایت خواهد کرد. چادر توری که به جانور متصل شده، پشه را درون خود به دام می‌اندازد و کشاورز در پایان یا از طریق آسپیراتور و یا به وسیله‌ی طعمه، حشرات را گیر می‌اندازند.
تله فرمونیفرمون‌های جنسی از طریق گرمای بدن حشره‌ی میزبان ترشح شده و جنس مخالف را به خود جلب می‌نمایند. معمولا استفاده از این مدل تله، شرایط خاص خود را دارد. مثلا در محیط‌های صحرایی نمی‌توان بهره‌ی بالایی از این تله برد. بعلاوه در صورتی‌که غلظت فرمون از مقدار خاصی بالاتر رود، کارایی خود را از دست داده و چه بسا موجب دور شدن آفت می‌شود. (معمولا فرمون تا حدود دو متر اطراف خود اثربخشی دارد.) یکی از مهم‌ترین مواردی که باید در هنگام استفاده از تله فرمونی رعایت شود، آنالیز زمان ظهور آفات، روند افزایش جمعیت و ظهور یا عدم ظهور آن‌هاست. تله فرمونی در ایران به چند روش اجرا می‌شود: *1- اختلال در جفت‌گیری: پس از نمونه‌گیری از نوع آفات و مطالعه‌ی روش جفت‌گیری آنان، فرمون‌های سنتزی برای کنترل جفت‌گیری آنان و تاخیر در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. (این روش می‌تواند بر روی کرم سرخ پنبه، کرم آلو، کرم سیب، جوانه‌خوار کاج، کرم قوزه پنبه و کرم خراط اجرایی گردد.) *2- جذب و نابودی آفت به شیوه‌ی شکار توده‌ای و انبوه: شکار توده‌ای و انبوه، قبل از آن‌که آفات بخواهند به مرحله‌ی جفت‌گیری، تخم‌گذاری و یا حتی تغذیه از گیاه برسند، آنان را به دام می‌اندازد. این روش را می‌توان بر روی سوسک ژاپنی، جوانه‌خوار چینی، سوسک توتون و… اجرا کرد.) معمولا در این روش، با مطالعه‌ی رفتار آفات، تله‌ها و جذب‌کننده‌های قوی به کار می‌روند تا حشره را به خود جلب نمایند. این ترفند موجب کاهش مصرف آفت‌کش‌ها شده، زمانی‌ به کار می‌رود که تراکم آفت کم است. *3- به دام انداختن و کشتن حشره: این روش شباهت بسیاری به ترفند پیشین دارد. برخلاف روش قبل، این روش در زمانی به کار می‌رود که تراکم آفات بسیار بالاست و از چندین تله فرمونی و جاذب مختلف به طور همزمان برای کاهش تراکم آفات استفاده می‎شود. (از جمله آفاتی که می‌توان با کمک این تله کشت، شامل انواع مگس‌ها، پشه سیب، پشه بلوبری، کرم قهوه‌ای سیب و… می‌شود.)
تله پشه‌بندی با طعمه انسانیدر این روش، فردی زیر لایه‌ی محافظی از پشه‌بند می‌خوابد. به این شکل پشه‌ خاکی به بو، دما و کربن دی اکسید بدن انسان جذب خواهند شد. پس از جذب این پشه‌ها به تور، می‌توان به کمک آسپیراتور آن‌ها را جمع نمود.
تله مکفیلاین نوع تله معمولا در فاصله‌ی 1 الی 1 و نیم متری از سطح زمین، بر روی درخت نصب می‌شود. معمولا این تله به فرمون و چسب مجهز است و می‌تواند آفات را به دام بیندازد. (عموما 1 الی 2 تله به ازای هر هکتار کافی‌ست.)
تله داماین روش شباهت بسیاری با تله مکفیل دارد، به علاوه حشره‌ها را با کمک فرمون، چسب، رنگ‌های نارنجی، سفید و… به خود جلب می‌کند.
تله سراتراپمنافذ دایره‌ای موجود در بدنه‌ی رنگی این تله، حشره را به خود جذب کرده و فرمون‌ها، مایع‌ها و چسبی که درون این تله جای گرفته است؛ باعث می‌شود که آفت به دام بیفتد. (این روش را می‌توان بر روی آفاتی مانند مگس میوه‌ مدیترانه‌ای اجرا کرد.)
تله فرمونی دلتاتله‌های فرمونی در این روش برای کنترل آفاتی مانند کرم خاردار پنبه، کرم سرخ پنبه، کرم سرخ ثانویه و… می‌شود.

سایر تله‌هایی که می‌توانید برای زمین خود به کار بندید؛ شامل چسب آکواریوم، قرص فستوکسین، خمیر سمی زئوزران و استفاده از سنجاقک آفت کش یا تله نوری در زمین شالی می‌شود.

تله فرمونی جهت کنترل آفت کرم خوشه‌خوار انگور

این پروانه که طول بدن آن به حدود 6 میلی‌متر می‌رسد، بال‌های باز 12 میلی‌متری و قهوه‌ای رنگ دارد. این پروانه مخصوصا تاثیر مستقیمی بر روی انگور کشت آبی داشته می‌گذارند و تاثیر آن بر انگورهای کشت دیم کم‌تر است.

روش‌های مبارزه با این کرم شامل این موارد می‌شود: 1. باغ را به صورت ردیفی، بر روی داربستی موازی احداث نمایید؛ 2. از تله‌ی فرمونی بر روی موهایی استفاده کنید که تراکم بالایی ندارند؛ 3. هر ساله موها را هرس نمایید؛ 4. عف‌های هرز را سوزانده و در فصل پاییز حتما برگ‌های خشک را جمع کنید؛ 5. یخ‌آب زمستانه و شخم عمیق هم می‌تواند گزینه‌ای مناسب باشد.

نکاتی در رابطه با گیاهان تله

  • گیاه تله باید بیشترین جذابیت را برای آفت داشته باشد، که جذب گیاه اصلی نشود.
  • معمولا گیاه اصلی و گیاه تله را از می‌توان از یک خانواده یا از گونه‌های مختلف انتخاب کرد.
  • ذرت خوشه‌ای یکی از بهترین انواع گیاه تله‌ای‌ست، که مثلا می‌توان برای زمین گوجه به کار برد.
  • از گیاهان تله‌ای استفاده کنید که معمولا توده انبوهی دارند، یا برگ‌های بزرگ! مانند یونجه، کدو، یا انواع گل‌ها
  • گیاهان تله باید به گونه‌ای انتخاب شوند که حداقل یک یا دو نوع آفت را از گیاه اصلی دور نمایند.

پیشنهاد اگری راز

تیم اگری راز طی سابقه کاری چندین ساله ی خود در زمینه ی کشاورزی به شما پیشنهاد میکند که قبل از درگیری محصولات خود با این آفات و بیماری ها و متحمل شدن ضرر سنگین ،مقاومت گیاه خود را با تغذیه مناسب و اصولی بالا برده و دیگر نگران باغ یا مزارع خود نباشید .

کود کشاورزی پیشنهادی فروشگاه آنلاین اگری راز برای تقویت و بالا بردن مقاومت گیاهان به شرح زیر است
کلیک کنید👇
گوگرد مایع پرهامفیدوگارد پرهام فیتوپتاس مشآلکسینو اگرونایک

پتاسیم تیوسولفات

جمع بندی

در نتیجه گیاهان تله یکی از بهترین روش‌های جلوگیری از منحرف کردن آفات، از گیاهان اصلی هستند. اما دقت داشته باشید که این روش همیشه تمام آفات را از بین نمی‌برد. بلکه یک روش مکمل برای کنترل آفات است؛ که در اکثر مواقع به شما فرصت کافی برای ریشه‌کن کردن آفات را می‌دهد. شما می‌توانید آفت‌کش‌هایی مانند دایپل، نودور، M-pede، پیگانیک و پیرلین را به همراه گیاهان تله استفاده نمایید. طبق پیشنهاد اگری‌راز، تناوب کشاورزی، کاشتن گل‌ و استفاده از روش‌های مختلف مبارزه با آفات، برای کنترل آفات و کاهش خسارت‌ها گزینه‌های مناسبی هستند.

منابع

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**