انواع بیماری و آفات گل رز

مقدمه

زیبایی خیره‌کننده گل رز آن را به گیاهی تزئینی ویژه بدل کرده است. این گل منحصربه‌فرد علی‌رغم ظاهر توانمندش در برابر آفات و بیماری‌ گل رز مقاومت چندانی ندارد. مقابله با بیماری‌های این درختچه زیبا بدون اطلاع از ساختار آن میسر نمی‌شود. گل رز که با نام علمی Rosa  شناخته می‌شود؛ درختچه‌ای خاردار با گل‌های بی‌نظیر است. این درختچه پرطرفدار از تیره گلسرخ‌سانان است که دارای ۱۵۰ گونه متفاوت است.

بهترین مناطق رویش و پرورش درختچه رز فاقد بیماری‌ گل رز در نیم کره شمالی زمین واقع شده‌اند. این گل جذاب علاوه بر کشورهای اروپایی، در برخی از کشورهای قاره آمریکا و ایران نیز رشد مطلوبی دارد. درختچه رز به دو صورت قلمه‌زدن و پیوند در خاک‌های غنی قابل‌کشت است.گل‌های محفوظ از آفات و بیماری گل رز علاوه بر کاربرد تزئینی، در داروسازی، تولید عطر و عصاره نیز کاربرد گسترده دارند. مراقبت صحیح و استفاده به‌موقع از سموم مراقبتی از بروز بیماری و حمله آفات به گیاه پیشگیری می‌کند. در ادامه انواع بیماری‌ها و آفات احتمالی گل رز را به‌تفصیل شرح می‌دهیم.

بیماری های مهم گل رز

آفات و بیماری گل رز برخلاف انتظار، بسیار بیشتر از چیزی هستند که فکر می‌کنید. بیماری‌ها و آفات ریشه، ساقه، برگ‌ها و حتی گل‌های زیبای درختچه رز را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. شایع‌ترین بیماری‌های گل رز ناشی از فعالیت قارچ‌ها و ویروس‌های ناخوانده هستند. کپک خاکستری و زنگ گل رز رایج‌ترین بیماری آن محسوب می‌شوند. اما گال طوقه و رزت رز را می‌توان ترسناک‌ترین بیماری گل رز نامید. کرم ریشه خوار، سوسک‌ها و کنه‌ها نیز شایع‌ترین آفات گل رز هستند‌.

سفیدک پودری زرد یا دروغین گل رز

وجود لایه‌ای پودر مانند روی برگ‌ها و گل درختچه رز نشان‌دهنده بروز بیماری گل رز است. سفیدک پودری با نام علمی Powdery Mildew، به علت فعالیت نوعی قارچ روی برگ‌ها و گلبرگ‌های گل ایجاد می‌شود. آثار نامطلوب این بیماری شامل ازبین‌رفتن شکل ظاهری گیاه، عدم رشد و شکوفایی غنچه‌ها و گل‌ها و خشک‌شدن گیاه هستند.

✅کنترل: تهویه مناسب هوا در فصول گرم سال و اوایل و اواخر بهار و پاییز، نوردهی مناسب، استفاده از کود کشاورزی حاوی پتاسیم، قارچ‌کش‌های مناسب

زنگ زرد گل رز

قارچ Phragmidium mucronatum عامل بروز زنگ زرد به‌عنوان آفات و بیماری گل رز است. این بیماری به‌صورت نقطه‌های زرد ریز روی برگ گل رز گسترش می‌یابد‌. عدم کنترل بیماری و تکثیر قارچ‌ها سبب خشک‌شدن برگ‌ها و تضعیف درختچه می‌شود.

✅کنترل: حذف قسمت‌های بیمار، کاهش رطوبت محیط گیاه، استفاده از سموم قارچ‌کش همچون محلول‌های حاوی آهک و گوگرد

کپک خاکستری

کپک خاکستری با نام علمی Botrytis cinerea به‌عنوان یکی از آفات و بیماری گل رز شایع است. عامل این بیماری قارچی با همین نام است که سبب سوختگی و پوسیدگی اغلب اندام گیاه می‌شود. این بیماری به طور معمول با مشاهده لکه‌های کوچک صورتی یا به‌صورت قهوه‌ای شدن غنچه‌ها و سپس برگ‌ها نمود پیدا می‌کند. آلودگی گیاه به این قارچ گل‌های رز را عملاً غیرقابل‌استفاده می‌کند.

✅کنترل :پیشگیری از ایجاد زخم در درختچه رز، حذف قسمت‌های آلوده، استفاده از حشره‌کش‌هایی چون بنزیمیدازول‌ها

زنگ سیاه گل رز

زنگ گل رز با نام Rose Rust Disease یکی از بیماری‌های شایع گل رز است که شباهت زیادی به زنگ زرد گل رز دارد. بافت هدف این بیماری گل رز در اغلب موارد برگ‌های درختچه هستند. نشانه‌های ظاهری این بیماری بروز لکه‌های زرد و نارنجی و تغییر آن‌ها به رنگ سیاه است. زنگ سیاه سبب خشک‌شدن و ریزش برگ‌های بیمار می‌شود.

✅کنترل :قارچ‌کش مانکوزب و پروپیکونازول، کاهش رطوبت هوای اطراف گیاه،گل رز مبتلا به زنگ سیاه، بیماری گل رز

پوسیدگی ریشه گل رز

بیماری پوسیدگی ریشه را می‌توان یکی از رایج‌ترین آفات و بیماری گل رز نامید که از فعالیت قارچ آرمیلیا ایجاد می‌شود. پوسیدگی ریشه رز یا Rose root rot همان گونه که از نامش پیداست با تأثیر بر ریشه درختچه رز سبب تضعیف و ازبین‌بردن آن می‌شود.

✅کنترل :زهکشی مناسب خاک گل رز، گندزدایی ریشه‌های پوسیده و استفاده از قارچ‌کش‌ها

سفیدک داخلی گل رز

بیماری Pernospora Sparsa یا سفیدک داخلی یک بیماری گل رز است که با ایجاد لکه‌های بسیار روی بخش‌های مختلف گل سبب تضعیف آن می‌شود. ایجاد لکه‌های قرمز و صورتی روی برک، کاسبرگ، گلبرگ‌ها و ساقه گل رز نمود ظاهری این بیماری است که شکل ظاهری و سلامت گل را به خطر می‌اندازد.

✅کنترل: کاهش رطوبت گیاه و هوای اطراف آن، حذف قسمت‌های آلوده و استفاده از سموم حفاظتی

گال طوقه گل رز

گال طوقه یا Crown Gall یکی از آفات و بیماری گل رز است که با ایجاد غده‌های سرطانی سبب تضعیف گیاه و ازبین‌رفتن آن می‌شود. باکتری عامل این بیماری از طریق زخم‌های گیاه به بافت آن وارد شده و سبب رشد و تکثیر نامناسب سلول‌های گیاه و ایجاد غده‌های سرطانی می‌شود.

✅کنترل: از بین بردن گیاه آلوده، ضدعفونی لوازم برش و هرس گیاه، پیشگیری از زخمی شدن

موزائیک گل رز

موزائیک رز با نام علمی prunus necrotic ringspot virus را می‌توان کشنده‌ترین بیماری گل رز نامید. علائم و نشانه‌های موزائیک رز به‌صورت خطوط و لکه‌های زرد و برجستگی رگبرگ‌ها بروز می‌یابند. این بیماری در گذر زمان تمام شاخه‌ها و برگ گل رز را دربرگرفته و آن را از پای درمی‌آورد. هیچ راهکاری به‌جز پیشگیری از ابتلا گیاه به ویروس عامل این بیماری وجود ندارد.

رزت گل رز

رزت رز (Rose rosette) را می‌توان خشن‌ترین اثر آفات و بیماری گل رز نامید. این بیماری که توسط یک کنه به درختچه گل رز منتقل می‌شود سبب تغییرات خشن در گیاه می‌شود. علائم این بیماری شامل افزایش خارها، رویش برگ‌های نامناسب به‌جای گلبرگ‌ها و چروکیدن برگ‌ها هستند. رزت رز غیرقابل‌درمان است و تنها راه مقابله با آن پیشگیری از ابتلا آن به بیماری است.

نماتد گل رز

نماتدهای گل رز یا انگل ریشه یکی از مخرب‌ترین آفات و بیماری گل رز هستند که با تضعیف ریشه سبب ازبین‌رفتن گیاه می‌شود. نماتدها با تغذیه از ریشه گل رز، علاوه بر کاهش تعداد جوانه‌ها موجب پژمردگی گیاه می‌شوند.

کنترل: استفاده از نماتدکش‌ها، آزمایش خاک و گیاه قبل از کشت

بیماری‌های ویروسی گل رز را جدی بگیرید!

تنوع آفات و بیماری گل رز میزان سلامت این درختچه‌ها را به‌طورجدی تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. بیماری‌هایی چون موزاییک رز، رزت، طرح‌های حلقوی، پژمردگی و پرآوری مجموعه بیماری‌های ناشی از ابتلا درختچه به ویروس هستند. باتوجه‌به اینکه بیماری‌های ویروسی قابل‌درمان نیستند، بهترین راهکار حذف قسمت‌های مبتلا به ویروس است.

  • Rose Wilt

بیماری Rose Wilt یک بیماری گل رز است که از ابتلا گل به ویروس خاصی ناشی می‌شود. برگ‌ها طی این بیماری روبه پایین خم شده و گیاه به‌طورکلی دچار بحران می‌شود.

کنترل: پیشگیری از ابتلا گیاه به ویروس با قلمه گیری صحیح و حذف گیاه آلوده

  • بیماری Rose Spring Dwarf

کوتاهی بهاره گل رز یکی از بیماری‌های ویروسی است که در فصل بهار سبب ایجاد لکه زرد در برگ‌ها و تضعیف جوانه‌ها می‌شود. اغلب اوقات این بیماری با شروع گرمای تابستان یا گرمادرمانی، بهبود می‌یابد. البته که ازبین‌بردن گیاه آلوده امری هوشمندانه است.

  • بیماری Rose Flower Break

ویروس شکستی گل رز بیش از انواع آفات و بیماری گل رز به گلبرگ‌های گل روی درختچه حمله می‌کند. گلبرگ‌ها بر اثر ابتلا به این بیماری بدشکل، بی‌کیفیت و آوند دار می‌شوند. راه کنترل این بیماری هم ازبین‌بردن قسمت‌های بیمار است.

آفت‌های رایج در گل رز

آفات و بیماری گل رز تنها به باکتری‌ها و قارچ‌ها محدود نمی‌شوند. آفات این درختچه زیبا باتوجه‌به نوع خسارت و فعالیتی که دارند به انواع مختلف چوب‌خوار، برگ‌خوار، مکنده شیره، ریشه خوار و گل‌خوار دسته‌بندی می‌شوند. که می توانند تأثیر قابل توجهی بر سلامت گل رز داشته باشند. آنها می توانند گیاهان را ضعیف کنند، به شاخ و برگ آسیب برسانند و حتی اگر به درستی مدیریت نشوند، منجر به مرگ گل رز شوند. در اینجا برخی از آفات رایجی که گل رز را تحت تأثیر قرار می دهند و تأثیرات آنها آورده شده است، آورده شده است.

آفات برگ‌خوار گل رز

لارو و حشرات این گروه از آفات و بیماری گل رز همان گونه که از نامشان پیداست از برگ‌ها و قسمت‌های جوان گیاه تغذیه می‌کنند. چندین آفت برگ خوار وجود دارد که معمولاً گل رز را تحت تأثیر قرار می دهند. این آفات از شاخ و برگ گیاهان رز تغذیه می کنند و به برگ ها آسیب می رسانند و به طور بالقوه سلامت کلی گل رز را تضعیف می کنند. در اینجا برخی از رایج ترین آفات برگ خوار گل رز آورده شده است:مخرب‌ترین آفات برگ‌خوار گل رز شامل موارد ذیل هستند:

زنبور برگ‌بر گل رز Megachila sp

حشرات بالغ این آفت برگ‌های گل رز را باهدف لانه‌سازی تخریب می‌کنند.گونه ای از زنبورهای خانواده Megachilidae است که معمولاً به عنوان زنبورهای برگ شکن شناخته می شوند. جنس Megachila شامل گروه متنوعی از زنبورهای منفرد است که در سراسر جهان یافت می شوند. این زنبورها به دلیل رفتارشان در بریدن تکه های دایره ای یا بیضی شکل از برگ ها برای ساختن لانه خود شناخته شده اند.آنها گرده افشان های مفیدی هستند و فعالیت برگ بری آنها به طور کلی برای گیاهان رز مضر نیست.

زنبور برگ‌خوار گل رز Arge Rosea

لارو این گروه از آفات و بیماری گل رز از برگ‌های گل رز تغذیه می‌کنند. حشرات بالغ نیز با تخم‌گذاری روی شاخه‌های جوان درختچه را تضعیف می‌کنند.معمولاً از لبه ها شروع می شود و به سمت داخل حرکت می کند. آنها سوراخ های نامنظم در شاخ و برگ می جوند و نمونه ظاهری شبیه به سایر آفات برگ خوار ایجاد می کنند. هجوم شدید آفت می‌تواند به برگ زدایی قابل توجه باشد و سلامت کلی بوته‌های رز را تضعیف کند.

 ✅کنترل: سموم حشره‌کش حاوی فسفر

زنبور برگ‌خوار ثانوی گل رز یا Allantus Viennensis

لاروها با تغذیه از قسمت‌های داخلی برگ‌ها رشد کرده و به حشرات بدل می‌شوند. رشد این حشرات به‌مرورزمان زیبایی و رشد گیاه را دچار بحران می‌کند.به خانواده Tenthredinidae تعلق دارد و به دلیل ظاهر متمایز و عادات تغذیه ای خود شناخته شده است.آنها بافت برگ بین رگبرگ ها را مصرف می کنند و فقط خود رگبرگ ها را پشت سر می گذارند. این رفتار تغذیه در صورت عدم کنترل می تواند منجر به برگ زدایی قابل توجهی شود.

✅کنترل: برداشت دستی و حذف لاروها می تواند برای آلودگی های کوچک موثر باشد.اما در صورت آلودگی شدیدتر میتوانید از سموم حشره‌کش حاوی فسفر استفاده کنید.

زنبور شبه زالو Caliroa Limacine

لاروهای این زنبور نیز با تغذیه از برگ‌ها، ظاهر و کارایی آن‌ها را معیوب می‌کنند.

پروانه برگ‌خوار Cacoccia Rosana

لارو این پروانه از برگ گل رز تغذیه می‌کند. تخم‌های این حشره در طول زمستان روی تنه و شاخه رز باقی‌ می‌مانند.

✅کنترل: آفت‌کش‌‌های مخصوص و زنبور Trichogramma

پروانه جوانه خوار Archips Rosanus

لاروهای این پروانه علاوه بر تغذیه از برگ‌ها، موجب  لوله شدن برگ‌ها می‌شوند.

کنه تار عنکبوتی

این آفت گل رز با تغذیه از آب برگ سبب خشک‌شدن برگ‌ها می‌شود. سرعت تکثیر و رشد آن‌ها قابل‌توجه است.

✅کنترل: از حشره کش آبامکتین،پیری پروکسی فن و کنه کش های قوی برای مهار این آفت میتوانید استفاده کنید.

آفات چوب‌خوار گل رز

آفات چوب‌خوار بیش از سایر آفات و بیماری گل رز به ساقه و چوب گل رز آسیب می‌زنند. این آفات همان گونه که از نامشان پیداست از ساقه و بافت چوبی درختچه تغذیه می‌کنند. آفات چوب‌خوار شامل موارد ذیل هستند:

کرم سفید ریشه گل رز

این آفت از ریشه گل رز تغذیه کرده و گل را به‌شدت ضعیف می‌کند.لاروهای شاخک بلند رزاسه Osphrateria coerulescens و زنبور چوب‌خوار Ardis brunniventris با نفوذ به درون ساقه گل رز، بافت چوبی آن را مورد تهاجم قرار می‌دهند. در نتیجه گل رز، بی‌کیفیت و ضعیف می‌شود.

✅کنترل: تکاندن درخت، ازبین‌بردن علف‌های هرز، استفاده از سموم دیازینون و وتابل لیندین

زنبور چوب خوار گل رز

شاخه‌های رز که تحت حمله این چوب‌خوار قرار می‌گیرند، به طور ناگهانی پژمرده و خشک می‌شوند. اگر بخش پژمرده شده را قطع کنیم، می‌توان کانال تغذیه لارو را مشاهده کرد. در زیر بخش پژمرده، یک لارو سفید رنگ با طول تا 1/5 سانتیمتر دیده می‌شود. طول کانال تغذیه لارو از بالا به پایین نیز می‌تواند تا ۴ سانتیمتر باشد.

حشره ماده پس از جفت‌گیری، تخمهای خود را به صورت انفرادی روی سرشاخه‌های جوان رز در شکافی به شکل ۷ قرار می‌دهد. سپس لارو جوانی از تخم خارج می‌شود و بلافاصله وارد شاخه می‌شود، گاهی تا کف خاک دالانی می‌کند. این زنبور در سال فقط یک نسل دارد.

✅کنترل: برای مبارزه، در اولین فرصت باید شاخه‌های آلوده را بریده و سوزانید.

سوسک شاخک بلند رزاسه

خسارت اصلی ایجاد شده توسط آفت سوسک شاخک بلند رزاسه بیشتر به لاروها مربوط است و این مشکل بیشتر در مناطقی رخ می‌دهد که خاک سبک و با آبیاری نامنظم و کم آبیاری هستند.

آفات مکنده گل رز

آفات مکنده مجموعه متنوعی از آفات و بیماری گل رز هستند که با تغذیه از شیره گل رز باعث کاهش رشد، ضعیف و زردشدن گل رز می‌شوند. رایج‌ترین آفات مکنده گل رز شامل موارد ذیل هستند:

شته گل رز

شته‌های گل رز متنوع‌اند اما شایع‌ترین آنها شته رزا ماکروسینومه است. این شته دارای رنگ‌های سبز، صورتی و قرمز است که به طور معمول از قسمت جوان درختچه تغذیه می‌کنند. بدفرم شدن و افتادن غنچه‌ها از نشانه‌های فعالیت این شته است‌.

✅کنترل: سم حشره‌کش دیازینون، جداکردن شته با دست

کنه تار عنکبوتی گل رز یا Two Spotted Spider Mite

این کنه در رنگ‌های نارنجی، زرد و سبز روی سطح زیرین برگ زندگی می‌کند. کنه مذکور با تغذیه از کلروپلاست برگ سبب ایجاد لکه‌های سفید روی برگ و در نتیجه پیچیده و خشک‌شدن آن می‌شود.

✅کنترل: آبیاری مرتب، حذف گیاهان هرز اطراف گل رز

تریپس گل رز Flower Trips

حشرات قهوه‌ای تریپس با مکیدن شیره قسمت‌های جوان گل رز، برگ‌ها و سرشاخه‌ها را زرد، ضعیف و بدفرم می‌کنند.

✅کنترل: هرس نقاط آلوده و استفاده از حشره‌کش

زنجرک گل رز Rose Leafhopper

زنجرک‌های سفید با تغذیه از برگ‌ها سبب ازبین‌رفتن کلروفیل و افتادن برگ‌ها می‌شوند. این آفات گل رز با ایجاد زخم‌هایی روی گیاه گاهی موجب ابتلا گیاه به بیماری‌های مهلک می‌شوند.

شته گل رز Metopolophium Dirhodum

شته‌های گل رز متنوع‌اند اما شایع‌ترین آنها شته رزا ماکروسینومه است. این شته دارای رنگ‌های سبز، صورتی و قرمز است که به طور معمول از قسمت جوان درختچه تغذیه می‌کنند. بدفرم شدن و افتادن غنچه‌ها از نشانه‌های فعالیت این شته است‌.

✅کنترل:سم حشره‌کش دیازینون، جداکردن شته با دست

شپشک سپردار Aulacaspis rosae

این حشره مکنده سفید رنگ با تغذیه از شیره برگ‌های جوان گل رز سبب سفید شدن آن‌ها می‌شود.

تریپس توتون

این حشره مکنده ریز با تخم‌ریزی در پشت برگ‌های گل رز از آن تغذیه می‌کند. ایجاد نقاط سفید براق در سطح پشتی برگ‌ها نشانه فعالیت این کنه است.

✅کنترل: سم متاسیستوکس و ازبین‌بردن علف‌های هرز

سفید بالک Aleurodes Cotesii

این آفت گل رز در پشت برگ‌های درختچه تخم‌ریزی کرده و با نیش مکنده از برگ تغذیه می‌کند.

✅کنترل: سم آدمیرال و پروتئوس

آفات گل‌خوار گل رز

آفات گل خوار گل رز، مجموعه آفات و بیماری گل رز هستند که به گل و گلبرگ‌های زیبای درختچه رز حمله می‌کنند. شایع‌ترین آفات گل‌خوار رز شامل موارد ذیل هستند:

سوسک سبز یا Popillia japonica

این آفت علی‌رغم ظاهر زیبا، زیبایی و رشد گل‌های رز را متوقف می‌کند. مشاهده گل‌های خشکیده و ضعیف نشانه وجود سوسک سبز است.

✅کنترل: سم مالاتیون

سوسک سیاه Oxythyrca cincteua و سوسک بور Epicometis hirta نیز همچون سوسک سبز با تغذیه از گلبرگ‌های گل رز، شکل ظاهری آن را تخریب می‌کنند. این سوسک‌ها به طور معمول در فصل بهار ظاهر می‌شوند.

✅کنترل:سم دیازینون و مالاتیون

زنبور گال زای Rhodites Rosae

این آفت گل رز همان گونه که از نامش پیداست با ایجاد گرده‌های ریز قرمز روی گل‌های رز، زیبایی و سلامت آن‌ها را می‌گیرد.

✅کنترل: سم دیازینون

آفات ریشه خوار گل رز

 کرم سفید ریشه گل رز

لاروهای کرم سفید ریشه Worm on roses با تغذیه از ریشه گل رز، سبب تضعیف درختچه، کاهش رشد آن و کاهش گلدهی می‌شوند.

✅کنترل:شخم زمین در فصل بهار و بررسی وضعیت ریشه، سم لینیدین و دیازینون

سؤالات متداول

  1. علت ریزش غنچه گل رز چیست؟ دمای بالا و آبیاری نامناسب از علل ریزش غنچه گل رز هستند.
  2. دلایل قهوه‌ای شدن گلبرگ رز کدام‌اند؟ دمای بالا و فعالیت قارچ‌ها علل این عارضه هستند.
  3. علت خالی‌شدن برگ رز ؟ تخم‌گذاری و تغذیه آفات مکنده و خورنده گل رز سبب خالی‌شدن برگ‌ها می‌شوند.
  4. دلیل پیچیدگی برگ گل رز چیست؟ شته‌ها و قارچ‌ها عوامل مؤثر در پیچیدگی برگ گل رز هستند.
  5. علت گل ندادن گل رز چیست؟ هرس نکردن، عدم استفاده از کود کشاورزی و کوری ساقه از علل گل ندادن گل رز هستند.
  6. علت قهوه ای شدن برگ گل رز؟علت قهوه‌ای شدن برگ‌های گل رز ممکن است بیماری‌های قارچی، عفونت باکتریایی، آلودگی خاک یا عوامل محیطی باشند.
  7. علت سیاه شدن ساقه گل رز؟ علت سیاه شدن ساقه گل رز می‌تواند بیماری‌های قارچی، عفونت باکتریایی، آفت‌ها، تنش آبیاری یا عوامل محیطی باشد.
  8. بهترین قارچ کش برای گل رز؟ برخی از قارچ کش‌های مؤثر برای گل رز عبارتند از آزوکستروبین، تربوکونازول، مانکوزب و کلرتالونیل.

برای مشاهده محصولات فروشگاه آنلاین کشاورزی اگری راز کلیک و اطلاعات آن را مشاهده کنید.

جمع بندی

پرورش گل رز از فعالیت‌های محبوبی است که درآمد مطلوبی دارد. این مهم بدون اطلاع و شناسایی انواع آفات و بیماری گل رز میسر نمی‌شود. تنوع و فراوانی عوامل مخرب درختچه رز سبب ایجاد بیماری‌های فراوانی چون ریزش برگ‌ها و غنچه‌ها، ضعیف‌شدن گیاه، ایجاد لکه‌های رنگی و … می‌شود. شناسایی آفات و راهکارهای مخصوص مبارزه با آن‌ها، گل رز را از ابتلا به بیماری‌های بسیاری حفظ می‌کند. مشورت با یک متخصص در این زمینه، امری هوشمندانه است.

منابع

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**

بررسی شایع‌ترین آفات و بیماری انار و شیوه کنترل آن‌ها

درخت انار و میوه بهشتی آن جایگاه ویژه‌ای میان ایرانیان دارند. ازاین‌رو شناسایی انواع آفات و بیماری‌ انار و مراقبت ویژه از آن برای کشاورزان از اهمیت بالایی برخوردار است. درخت یا درختچه انار با نام علمی پونیکا گراناتوم از دسته گیاهان گل‌دار و تیره حناییان است. برگ‌های سبز و نیزه‌ای درخت انار روی شاخه‌های نسبتاً باریک و خاردار آن را از سایر درختان متمایز می‌کند. این درخت به‌عنوان درختی برگ سبز شناخته می‌شود که در مناطق سردسیر دارای زمستان‌های سرد دچار ریزش برگ می‌شود.

علت مهم بودن آفات و بیماری های انار

میوه انار به دلیل اینکه زمان بیشتری روی درختان به سر می برند و از طرف دیگر شرایط اقیلمی و تغذیه ای ممکن است تحت شرایط استرس زا قرار بگیرد و به درخت و میوه انار خسارت وارد کند و محیط را برای ایجاد بیماری و آفات فراهم کند.اما از طرفی متاسفانه بسیاری از باغداران از این موضوع چشم پوشی میکنند و باعث میشود که تمام محصولات و زحمتشان به هدر رود به هرحال باید توجه داشته باشید که اگر زمان طلایی مبارزه با آفات و بیماری بگذرد تمام سرمایه کشاورز از بین میرود.

مشکلات رایج انار از ترکیدگی تا شته انار

کشت و پرورش درخت انار نیازمند دانش و تجربه لازم درمورد شایع‌ترین آفات و بیماری‌ انار است. درخت‌های انار در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری به طور معمول کم‌تر از درختان انار مناطق دیگر به بیماری‌ مبتلا می‌شوند. علت این امر نقش آب‌وهوای مناسب با ساختار درخت در رشد و شکوفایی طبیعی آن است. اغلب بیماری‌های  انار از قارچ‌های مزاحم موجود در آب‌‌وهوای مرطوب ایجاد می‌شوند.

به طور مثال عارضه‌هایی چون پوسیدگی، آنتراکنوز، پوسیدگی قلب سیاه و … رایج‌ترین و مخرب‌ترین بیمارهای قارچی انار بشمار می‌آیند. اما عوامل مخرب درخت انار تنها به قارچ‌ها محدود نمی‌شوند و آفات نیز نقشی پررنگ در بیماری و تخریب درخت ایفا می‌کنند. شته انار، کرم سفید ریشه، موریانه، سوسک گرده خوار و … جزء شایع‌ترین آفات درخت انار هستند. شناسایی علائم و عوامل بیماری اولین گام در کنترل وضعیت و کاهش خسارت محسوب می‌شود. با ما باشید تا اطلاعاتی صحیح در مورد روش مبارزه با بیماری و آفات کسب نمایید.

بیماری های رایج انار

سفیدک پودری

یکی از بیماریهای مهم الان که به خصوص در اوایل فصل و یا هنگام تشکیل میوه خسارت فراوان می کند سفیدک سطحی است. این بیماری با نام علمی Erysiphe punicae در آب و هوای خنک و مرد به اوایل سال یعنی بهار، ایجاد بافت پودری و یا آرد مانند بر روی سرشاخه ها و یا میوه های در حال تشکیل انار می شود. بر اثر این حمله این بیماری سرشاخه ها و یا برد های در حال تشکیل دچار اختلال رشد شده و یا ممکن است که رشد آنها متوقف شود. در صورت حمله این بیمار گر به گل ها و یا میوه های در حال تشکیل، لکه های کوچکی بر روی آنها ایجاد شده که ممکن است در اثر گسترش سبب ریزش گل ها نیز بشود.

✅کنترل :بنابراین شناسایی به موقع این آفت و مبارزه با آن با سموم شیمیایی از اهمیت بالایی برخوردار است. سمومی نظیر پنکونازول،  کرزوکسیم متیل و کاپتان  در کاهش علائم این بیماری بسیار موثر است. باید دقت داشت که این بیماری بیشتر در نواحی خشک اتفاق می‌افتد و اگر رطوبت هوا در منطقه بالا باشد معمولاً خسارات این بیماری بسیار اندک است.

پوسیدگی میوه انار

پوسیدگی میوه انار را می‌توان شایع‌ترین آفات و بیماری انار در زمان برداشت محصول یا هنگام نگهداری انار در سردخانه یا انبار به شمار آورد و بیشتر در اواخر فصل اتفاق می افتد. علت این بیماری ورود قارچ های (،Nematospora،Rhizopus،Botryis،Pencillium،Aspergllus،Alternaria) به درون میوه و تخریب دانه‌های آن است. اما بیشتر این پوسیدگی ها از گونه پنسیلیوم و آسپرجیلوس می باشد.شرایط ایده آل این گونه ها ،رطوبت و دما بالاست .این قارچ ها بعد از ورود به میوه سریع رشد میکنند و باعث لهیدگی و نرم شدن محصول میشود .اگر عامل بیماری زا از راه گلوگاه انار وارد شود علائم در پوست میوه ظاهر نمیشود .قسمت پوسیده و لهیده میوه انار بیمار در قسمت فعالیت قارچ به‌وضوح مشاهده می‌شود. اولین اقدام جهت پیشگیری از این عارضه جلوگیری از زخمی‌شدن میوه در همه مراحل رشد است.

✅کنترل :قراردادن میوه‌های سالم در دمای پایین پس از جداسازی آن‌ها از میوه‌های بیمار، از رشد قارچ و آسیب به میوه ،کنترل کرم گلوگاه انار،جداسازی انار سالم و انار آلوده،استفاده از محلول تیابندازول قبل از انتقال به انبار

ترکیدگی میوه انار

خسارات باغ انار علاوه بر آفات‌ و بیماری انار به شرایط فیزیولوژیکی بستگی دارد و درد مشترک باغدارهای انار و از مهم ترین بیماری های غیر انگلی است.ترکیدگی انار در واقع عارضه ناشی از تغییرات آب‌وهوایی، آبیاری نامنظم، کمبود کلسیم و بور سرمای پاییزه،آفتاب سوختگی،آفات مکنده و اختلالات هورمونی است. باتوجه‌به نقش این عارضه در کاهش قیمت میوه و تحمیل خسارت به باغداران، درمان آن بسیار مهم است.

✅کنترل : محلول پاشی اسید جیبرلیک ،استفاده از کود نیتروژنی ،استفاده از ارقام مقاوم،غنی‌کردن زمین با کودهای حاوی عناصر کلسیم و پتاسیم در زمان مناسب میتواند ترکیدگی میوه انار را به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد، توجه داشته باشید که زمان استفاده از کود کلسیم دقیقا شهریور ماه می باشد و اگر آخر فصل از کودهای پتاس بالا استفاده کنید باعث ترکیدگی ،آبکی و درشت شدن انار میشود .

آفتاب‌سوختگی درخت انار

علاوه بر آفات و بیماری انار، تابش مستقیم نور آفتاب سبب خسارت شدید و خشک‌شدن برگ و تنه درخت انار ،زردی ،پژمردگی ،ریزش برگها و کوچک ماندن میوه می‌شود. پوست تنه و شاخه های آفتاب سوخته بصورت ورقه جدا و میخشکند و مورد حمله سوسک چوبخوار قرار گرفته و سرعت خشک شدن آنها زیاد میشود.

✅کنترل : هرس قسمت‌های خشک‌شده و مسدود‌کردن آن با چسب مخصوص،پوشش‌دهی تنه درخت با ماده‌ای چون خاک رس،استفاده از پوشش‌دهنده‌های تجاری تنه درخت،استفاده از کودهای کلسیم بالا و کودهای مخصوص ضد آفتاب سوختگی

پوسیدگی طوقه و ریشه انار

بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه انار با نام انگلیسی Pomegranate crown and root rot, تحت‌تأثیر قارچ آب‌دوست فیتوفتورا Phytophthora cactorum ایجاد می‌شود. قارچ مذکور به‌عنوان آفات و بیماری انار در خاک‌های بسیار مرطوبی که آبیاری صحیحی ندارند رشد می‌کند. از نشانه‌های پوسیدگی طوقه انار می‌توان به تیره شدن تنه درخت، توقف رشد و حتی خشک‌شدن درخت اشاره کرد.

✅کنترل :بهترین اقدام پس از ضدعفونی محل فعالیت قارچ به‌وسیله خمیر بردو، آبیاری با زهکشی صحیح زمین است.

آنتراکنوز انار

یکی از بیماری‌های انار عارضه آنتراکنوز و ناشی از فعالیت قارچ‌های موجود در هوای مرطوب است. این دو بیماری از لحاظ علائم و خسارتی که به درخت وارد می‌کنند مشابهت زیادی دارند. بیماری آنتراکنوز با فعالیت قارچ Colletotrichum در سطح برگ و میوه انار شیوع می‌یابد.ایجاد لکه‌های سیاه‌ روی برگ و میوه‌ها علاوه بر خسارت به  سلامت  میوه، سبب تضعیف درخت نیز می‌شود. تفاوت بیماری لکه برگی با آنتراکنوز در عامل بیماری و میزان تخریب میوه‌ است.

✅کنترل :استفاده از اسپری‌های مخصوصی چون مانکوزب در کاهش قارچ‌های لکه سیاه و حفظ سلامت درخت بسيار مؤثر است.

لکه برگی انار

 قارچ ها و باکتری های متنوعی می توانند بر روی برگهای انار ایجاد لکه بکند. این لکه ها علاوه بر اینکه سطح فتوسنتزی برگ را کاهش می دهد ممکن است باعث ریزش آن ها نیز بشود. علاوه بر این لکه برگی ها می توانند پس از مدتی بر روی میوه های در حال تشکیل مستقر شده و از بازار پسندی آنها نیز بکاهند. در برخی از مواقع این عوامل قارچی سبب ریزش میوه ها نیز می شوند. Dwiroopa punicae ، Pseudocercospora punicae و باکتری های سودوموناس از جمله عواملی هستند که می توانند لکه برگی را روی برگهای انار ایجاد کند.

✅کنترل :قارچ کش هایی نظیر کاپتان، مانکوزب و اکسی کلرور مس می توان از بروز این علائم بر روی درختان انار پیشگیری کند.

باکتریال بلیت

سوختگی باکتریایی انار یکی از بیماری‌های انار است که علاوه بر برگ درخت به میوه‌های آن نیز حمله می‌کند. عامل این بیماری باکتری xanthomonas است که سبب ایجاد لکه‌های سیاه روی میوه و برگ‌ها می‌شود. پیشرفت این بیماری به‌صورت ریزش برگ، ترکیدن میوه و حتی پوسیدگی درخت نمایان می‌شود.

✅کنترل :بهترین راهکار در برابر این بیماری، سم‌پاشی درخت توسط اسپری باکتری‌کش پیش از ایجاد بیماری است.

بیماری خاموش Black heart rot

نام دیگر این بیماری، پوسیدگی قلب سیاه انار است که نتیجه فعالیت آفات و بیماری انار به‌صورت نهانی است. بیماری قلب سیاه توسط قارچ آلتماریا در دانه‌های خوشمزه انار ایجاد می‌شود. این بیماری هیچ علائم ظاهری ندارد، اما درون میوه را سیاه و توخالی می‌کند. قارچ مذکور علاوه بر خسارت به کشاورزان، سبب خسارت خریداران می‌شود.

✅کنترل :آهک پاشی درخت هنگام خواب زمستانی و استفاده از محلول ضدقارچ هنگام گل‌دهی در کنترل بیماری مؤثر واقع می‌شود.

ترشیدگی میوه انار

ترشیدگی میوه انار را می‌توان اثر آفات انار دانست. در واقع ترشیدگی بیش از حد میوه انار نشانه ورود آفات به گلوگاه میوه و تأثیر در ساختار آن است. قارچ‌های مؤثر در طعم انار حتی در انبارها هم فعالیت گسترده دارند.

✅کنترل : پرتودهی، ضدعفونی و استفاده از اسپری‌های ضدقارچ سبب کاهش قارچ‌های مضر و حفظ  سلامت میوه انباشته در انبار می‌شود.

لکه قارچی میوه

  • لکه قارچی میوه: این بیماری قارچی با ایجاد لکه‌های سیاه کوچک روی برگ و میوه انار نمایان می‌شود. لکه‌های سیاه روی میوه انار به‌مرورزمان رشد کرده و کیفیت میوه را پایین می‌آورد. جمع‌آوری میوه‌های آلوده و استفاده از سموم حاوی دیتان و گوگرد در کنترل این قارچ‌ مؤثر است.

رایج‌ترین آفات

باتوجه‌به حساسیت درخت و میوه انار نسبت به شرایط محیطی، آفات و بیماری انار گسترده‌تر از آن چیزی هستند که می‌پنداریم.شناسایی و کنترل آفات انار سبب نجات باغ‌ها می‌شود. آفات رایج انار شامل موارد ذیل هستند:

شته انار

  • شته انار: شایع‌ترین نوع آفات انار، شته انار با نام علمی Aphis Punicae است که سبب ریزش گل‌های انار، پیچیدگی‌ برگ‌ها و همچنین تولید عسلک می‌شود. این آفت علاوه بر تخریب بافت برگ، گل و میوه انار سبب جذب قارچ‌های مضر می‌شود. بهترین شیوه مقابله با شته انار، فراهم‌کردن زمینه رشد و فعالیت کفشدوزک شکاری و زنبورعسل تریکوگراما است.

کرم سفید ریشه انار

  • کرم سفید ریشه انار: این کرم با نام علمی Polyphylla ollivieri، مخرب‌ترین آفات و بیماری انار محسوب می‌شود‌. علت این امر تغذیه کرم سفید از ریشه درخت انار است. عدم کنترل کرم سفید منجر به ضعیف‌شدن درخت و آسیب‌پذیری آن می‌گردد. استفاده از سموم لیندین و دیازینون در پای درختان به همراه فعالیت دشمنان طبیعی کرم سفید، بهترین راهکار مقابله با آن است.

کرم گلوگاه انار

  • کرم گلوگاه انار: مضرترین و شایع‌ترین آفات و بیماری انار، کرم گلوگاه با نام علمی Ectomyelois Ceratoniae است. این کرم دارای مراحل رشد مختلفی است و در هر محله توانایی رشد در گلوگاه میوه انار و تخریب بافت آن‌ها دارد. استفاده از محلول‌های شیمیایی حاوی اوره و سولفات روی تا حدودی میزان این آفت را کاهش می‌دهد. روش‌های کنترلی طبیعی نیز مؤثر واقع می‌شوند.

سوسک گرده خوار

  • سوسک گرده خوار: یکی از آفات و بیماری انار موردتوجه کشاورزان، سوسک گرده خوار است. این سوسک  در دوران بلوغ خود با تغذیه از گرده، بساک و پرچم گل‌های انار از شکل‌گیری میوه انار جلوگیری می‌کند. راه‌های مقابله با این آفت، جمع‌آوری دستی و سم‌پاشی دیازینون و فنیتروتیون است.

سوسک سرشاخه خوار

  •  سوسک سرشاخه خوار: رشد این سوسک با نام ‌علمی  coerulescens Osphranteria در سرشاخه‌های درخت انار سبب ایجاد منافذ در بافت شاخه و تخریب آن می‌شود. جلوگیری از رشد و عدم گل‌دهی مطلوب درخت از خسارات این سوسک است. هرس‌کردن به‌موقع شاخه‌ها و استفاده از تله‌های فرمون سبب کاهش چشمگیر لارو و سوسک بالغ می‌شود.

شاپرک سیب کاذب

  • شاپرک سیب کاذب: آفت سیب کاذب با نام علمی Thaumatotibia leucotreta یکی از آفات و بیماری انار با سطح خسارت بالا است. این پروانه با تخم‌گذاری روی میوه و گل‌های انار زمینه ورود لاروها به درون میوه و تخریب آن را فراهم می‌کند. جمع‌آوری میوه‌های آلوده حاوی نقاط سیاه و سم‌پاشی محلول حاوی سیپرمترین از رشد این آفت پیشگیری می‌کند.

 شپشک آرد آلود

  •  شپشک آرد آلود: این حشره با نام علمی  Mealybugs جزء شایع‌ترین آفات درخت انار محسوب می‌شود. آفت مذکور به‌منظور مراقبت از خود لایه‌ای سفیدرنگ به دور خود تولید می‌کند. این آفت شیره شاخه‌ها و برگ‌های جوان را مکیده و رشد آن‌ها را مختل می‌کند. استفاده از سموم حشره‌کش در کنترل جمعیت آن‌ها مؤثر واقع می‌شود.

شپشک سپردار

  • شپشک سپردار: این حشره زرهی ریز جثه یکی از آفات انار است که از شیره ساقه و شاخه درخت انار تغذیه می‌کند. عدم کنترل شپشک، سبب حمله به میوه و در موارد شدیدتر ازبین‌رفتن درخت می‌شود. استفاده از حشره‌کش‌ها در فصول مخصوص، شپشک‌های مضر را حذف می‌کند.

آفات و بیماری‌های کم‌خطر انار

آفات و بیماری انار بنا به میزان خسارت در دو نوع کم‌خطر و پرخطر دسته‌بندی می‌شوند. آفات و بیماری‌های کم‌خطر شامل موارد ذیل هستند:

موریانه

  • موریانه: موریانه‌ از حشرات موذی چوب‌خوار است که با تغذیه از چوب و پوست درخت انار سبب تضعیف آن می‌شود. این آفات انار در گذر زمان موجب پوسیدگی و ضعف تنه درخت می‌شوند. بهره‌گیری از سموم حشره‌کشی مانند کارباریل موجب ازبین‌رفتن موریانه می‌شود.

تریپس

  • تریپس: این حشرات کوچک با نام علمی Trips tabaci  با مکیدن شیره درخت انار از طریق شکوفه‌ها و برگ‌ها، رشد و باروری آن‌ها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. این حشره در واقع موجب زرد و ضعیف‌شدن برگ‌ها و گل‌های درخت می‌شود. بهره‌گیری از سم سایپرمترین در کنترل تریپس بسیار مؤثر است.

شپشه

  • شپشه: این حشرات در انواع مختلفی وجود دارند. شپشه‌ها با حمله به قسمت‌های لطیف سرشاخه‌های درخت انار موجب آسیب، تضعیف و عدم باروری درخت می‌شوند. استفاده سموم حشره‌کش قوی چون سایپرمترین آن‌ها را از بین می‌برد.

کنه تارعنکبوتی

  • کنه تارعنکبوتی: حشره عنکبوتی یا تارتن با تغذیه از برگ‌های درخت انار موجب ازبین‌رفتن آن‌ها می‌‌‌شود. ایجاد لکه‌های زرد و قهوه‌ای روی برگ‌ها نشانه ابتلا انار به این حشره از انواع آفات و بیماری انار است. کاهش علف‌های هرز اطراف درختان انار و شستشوی درخت با آب حاوی شوینده مناسب در کنترل این حشره مؤثر است.

مگس سفید

اکنون، مگس سفید انار به عنوان آفت اقتصادی در باغ‌های انار شناخته نمی‌شود. این آفت به دلیل دشمنان طبیعی خود، شامل پارازیتوئیدها، پرازیتوئیدها و سایر حشرات که با مگس سفید انار در رابطه با شکار و صید قرار دارند، تحت کنترل قرار می‌گیرد. لذا، نیازی به مبارزه با این آفت وجود ندارد و بهتر است به دشمنان طبیعی آن اجازه داده شود تا کنترل و تعادل زیستی را حفظ کنند.


پیشنهاد اگری راز

تیم اگری راز طی سابقه کاری چندین ساله ی خود در زمینه ی کشاورزی به شما پیشنهاد میکند که قبل از کشت خیار علاوه بر اقدامات بهداشتی و ..که بالا پیشنهاد کردیم،برنامه تغذیه اصولی مناسبی را داشته باشید تا گیاهان مقاومی در برابر بیماری و آفات ، تنش داشته باشید.

برای مشاهده برنامه غذایی عمومی انار روی عکس کلیک کنید.


سؤالات رایج درمورد آفات و  بیماری انار

  • خسارت یخبندان به انار چیست؟ درخت انار از درختان مقاوم به سرما و یخبندان است، اما در برابر دماهای ریز ۱۰- درجه مقاومت چندانی ندارد. سرما و یخبندان بیش از حد علاوه بر ضربه به ریشه انار، کیفیت محصول دهی سال آینده را نیز کاهش می‌دهد. یخبندان در موارد شدید به خشکی درخت منجر  می‌شود.
  • علت ترکیدگی میوه انار چیست؟ ترکیدگی میوه انار معمولاً به دلیل ابتلا آفات و بیماری‌ انار نیست. علت این پدیده، اختلاف دمای شب ‌و روز در ماه‌های آخر رشد انار است‌. وزش ‌بادهای گرم ‌و خشک و کم‌آبی نیز در این اتفاق مؤثرند.
  • علت سفید شدن دانه انار چیست؟ دانه‌ سفید شدن انار به عوامل متعددی چون کمبود مواد مغذی خاک، کهولت سن درخت انار، کم‌آبی، سرمای شدید، تأخیر در برداشت و کوددهی نامناسب درخت بستگی دارد.
  • علت تغییر رنگ پوست میوه انار چیست؟ تغییر رنگ میوه انار به عللی چون فعالیت قارچ‌ها، آفتاب‌سوختگی و سرمازدگی مربوط است.
  • علت ریزش گل انار چیست؟ ریزش گل‌ انار گاهی طبیعی و بیشتر اوقات غیرطبیعی است. ریزش گل انار هنگام باروری درخت امری طبیعی است. سایر علل ریزش غیرطبیعی درخت انار شامل کم‌آبی یا پرآبی درخت و ابتلا درخت به آفات و بیماری انار هستند.
  • علت شکل‌گیری گل انار چیست؟ شکل‌گیری و بارور شدن گل‌های انار به‌صورت خود بارور روی می‌دهد. در واقع گرده‌افشانی گل‌های نر انار سبب شکل‌گیری گل و میوه انار می‌گردد.
  • رول و پیچیدگی برگ انار چرا رخ می‌دهد؟ پیچیدگی برگ‌ درختان انار از عارضه‌های تحت‌تأثیر  فعالیت آفاتی چون شته، مگس سفید و شپشک آرد آلود است.
  • آفتاب‌سوختگی انار چه عارضه‌ای است؟ این عارضه همان گونه که از نامش پیداست بر اثر تابش مستقیم و سوزان امواج خورشید به سطح میوه رخ می‌دهد.

نتیجه گیری

محبوبیت و خواص بی‌نظیر میوه انار، کشاورزان را به کشت گسترده درخت انار ترغیب می‌کند. مراقبت از این درختان بدون دانش و آگاهی درمورد آفات و بیماری انار امری دشوار است. شناسایی آفات و بکارگیری روش‌های کنترلی علمی زمینه برداشت میوه‌های مطلوب را به طور چشم‌گیری افزایش می‌دهد.

منابع

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**

انواع آفات و بیماری سیب زمینی

مقدمه

آفات و بیماری‌های سیب زمینی دو مقوله مهم هستند که امروزه کشاورزان و باغداران را دچار چالش های عدیده ای کرده اند. بسیاری از آن‌ها تلاش می‌کنند تا با این آفات و بیماری‌ها مقابله نموده و با استفاده از انواع کود شیمیایی مثل فسفیت پتاسیم، به مدیریت بیماری های سیب زمینی می پردازند. در این مقاله تلاش کرده ایم تا برخی از انواع بیماری‌های سیب زمینی و آفات مهم را در فروشگاه کشاورزی اگری راز معرفی کنیم.

معرفی آفات و بیماری‌های سیب زمینی

بیماری‌های سیب زمینی

بیماری‌های سیب زمینی اغلب در هنگام برداشت مشاهده می‌شوند، برخی از بیماری‌ها از طریق غده‌های ذخیره شده پخش می‌شوند و برخی در طول رشد دیده می شوند. جدی‌ترین آنها پوسیدگی غده است، اما بیماری‌هایی که منجر به «لکه‌دار شدن» سیب زمینی می‌شوند نیز بسیار مهم‌اند.

پوسیدگی ریزوکتونیا ریشه

در پوسیدگی ریزوکتونیا ریشه سیب زمینی عامل بیماری قارچ Rhizoctonia solani می باشد.یکی از بیماری‌های مهم و اصلی که سیب زمینی و سایر سبزیجاتی که در خاک وجود دارند را درگیر می‌کند، پوسیدگی ریشه است. برخی به آن شوره‌ی سیاه نیز می‌گویند. این بیماری اغلب در بخش‌های سردسیری دیده می‌شود. با بروز این پوسیدگی بر روی سیب زمینی‌ها و مخصوصا غده‌های آنان لکه‌های سیاهی دیده می‌شود که باعث عدم رشد بوته و سیب زمینی یا از بین رفتن ریشه خواهند شد.

✅ توصیه می‌شود به جهت جلوگیری از ایجاد این بیماری، حتما از غده های سالم استفاده شود و همچنین در حین رشد، از سموم قارچ‌کش استفاده گردد.

بیماری لکه موجی سیب زمینی

بيماري لکه موجي سيب زميني در اثر دو گونه قارچي شامل Alternaria alternata و A. solani ايجاد مي شود.این مورد از بیماری‌های سیب زمینی  نیز بیشتر در زمان رشد سیب زمینی دیده می‌شود در این حالت برگ‌ها زرد و آفتاب سوخته می‌شوند. در نظر داشته باشید که زمین آلوده به این بیماری، می‌تواند باعث سرایت آن به سایر محصولات زراعی همانند گوجه فرنگی، خیار و … شود. این بیماری در واقع یک نوع قارچ است که می‌تواند سیب زمینی را از درون، قهوه‌ای و خراب نماید. بیماری لکه موجی بیشتر در محیط‌های مرطوب دیده می‌شود.

✅ برای جلوگیری از شیوع این بیماری، بهتر است تا به میزان آبیاری و افزودن محلولهای غذایی توجه شود. همچنین توصیه می‌گردد که سیب زمینی‌ها قبل از کاشت حتما ضدعفونی شوند. سمپاشی با قارچ کش توصیه شده زیر نظر کارشناس نیز می تواند یکی از راهکارهای موثر در این زمینه باشد.

بیماری نماتد طلایی سیب زمینی

در بیماری نماتد طلایی سیب زمینی ،شناسايي مولکولي با استفاده از پرايمرهاي اختصاصي گونه هاي G. rostochiensis و G. pallida انجام گرفته که نتايج مطالعه ميکروسکوپي را در تاييد گونه G. rostochiensis تکميل نموده است.بیماری نماتد طلایی از جمله بیماری‌های سیب زمینی می باشد. عامل ایجاد کننده این بیماری  موجودات ریزی هستند که در خاک وجود دارند و از ریشه گیاهان تغذیه می کنند. این بیماری، اولین بار از سیب زمینی‌هایی که از آمریکا وارد شده بود به سیب زمینی‌های ایرانی سرایت کرد. این بیماری موجب می شود تا آب و مواد معدنی  به گیاه نرسد و گیاه در طول زمان پژمرده شود، لذا تراکم سیب زمینی‌های برداشت شده از زمین‌های بیمار بسیار کمتر است. در گیاهان بیمار، ساقه کم آب و ضعیف دیده می‌شود و به هنگام برداشت سیب زمینی، لکه‌های طلایی رنگ به روی آن دیده می شود.

✅ برای جلوگیری از ظهور این بیماری، لازم است قبل از کاشت، نمونه‌ی خاک مورد بررسی قرار گرفته و غده ی سالم کاشت شود.

بیماری سفیدک کرکی یا دروغی (بلایت دیررس) سیب زمینی

عامل بیماری سفیدک داخلی سیب زمینی Phytophthora infestans است.این نوع از بیماری‌های سیب زمینی تحت عنوان سوختگی برگ نیز شناخته می‌شود. در این بیماری، ابتدا برگ ها به خصوص در نواحی پایینی، علائمی چون کم‌آبی، سوختگی یا زخم را از خود نشان می‌دهدند و بوته زرد و پژمرده می‌شود. این بیماری اغلب در مناطقی که رطوبت زیاد باشد دیده می‌شود. چنانچه رطوبت زمین کنترل نشود بوی نامطبوعی از آن بلند شده و سبب ظهور لکه های قهوه ای و سفید رنگ درون سیب زمینی‌ها می گردد. عامل این بیماری یک نوع قارچ است .

✅ برای جلوگیری از بروز این بیماری، لازم است تا خاک قبل از کاشت بررسی شود، زمین به موقع سم‌پاشی شده و رطوبت خاک نیز کنترل گردد. درصورت مشاهده بروز این بیماری در زمین، کل گیاهان موجود در زمین باید سوزانده شوند. همچنین کاشت غده های سالم می تواند در پیشگیری از بروز این بیماری موثر باشد.

بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی

عامل بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی نوعی قارچ بنام V. dahliaeوVerticillium albo atrum است. جالب است بدانید، زمانی‌که بوته ی سیب زمینی به این قارچ آلوده می‌شود، دیگر نمی‌توان آن را با هیچ قارچ‌کشی از بین برد. این بیماری اغلب در مناطق سرد و خشک دیده می‌شود و از بخش‌های پایینی ساقه شروع شده و به بخش‌های بالایی سرایت می‌کند. در صورت ابتلا به این بیماری عموما برگ‌ها به صورت نیمه پژمرده در می آیند.

✅ برای کنترل این بیماری، می‌توان از قارچ کش‌ها استفاده نمود و به منظور جلوگیری از نشر آلودگی ها، وسایل و ابزار کشاورزی را حتما قبل از استفاده استریل کرد.

بیماری اسکب یا جرب معمولی

بیماري جرب معمولي از بيماري هاي مهم گياهي است که به وسيله باکتری Streptomyces scabies ایجاد شده و اگر خاک تحت کشت سیب زمینی شما دارای پی اچ خنثی یا قلیایی باشد، احتمالا با این بیماری باکتریایی مواجه خواهید شد. باکتری استرپتومایسیس برای رشد به دمایی بین 10 تا 35 درجه سانتی‌گراد نیاز دارد. این باکتری‌ها موجب می‌شوند تا لکه های قهوه ایی رنگی در سطح پوست سیب زمینی‌ها ایجاد شود و سیب زمینی ها دارای  ظاهری تو رفته و چروکیده باشند.

✅ برای پیشگیری از بروز این بیماری، بهتر است تا مواد اصلاح‌کننده به صورت بهینه و مداوم به خاک تزریق شوند.

آفات سیب زمینی

شناسایی آفات سیب ‌زمینی و روش‌های مقابله با آن‌ها به کشاورزان کمک می‌کند تا بتوانند در زمان لزوم بیماری‌ها و آفات را شناخته و با آنها مقابله کنند. از همین رو، در ادامه برخی از آفات مهم سیب ‌زمینی معرفی می‌شوند:

شته سیب زمینی

شته سیب زمینی (Macrosiphum euphorbiae Thomas) ، بدن این شته‌ها کروی شکل است و شاخک‌های آنان بلندتر از طول بدنشان است. این شته‌ها موجب می‌شوند تا بوته سیب زمینی کوچک باقی مانده و کم‌کم زرد شود.

مدیریت : با اصلاح خاک و استفاده از سموم آفت‌کش، می‌توان از رشد لارو این شته ها جلوگیری کرد.

شته سبز

شته سبز اغلب بر روی برگ‌ سیب زمینی هایی که از آن‌ها تغذیه می‌کنند دیده می‌شوند. همچنین در مدت زمان اندکی باعث زرد شدن و پیچش برگ می‌شوند. این شته‌ها موجب می‌شوند تا دوره رشد سیب زمینی ها کامل نگردد.

مدیریت : برای مقابله با شته سبز، می‌توان از سموم فسفردار استفاده کرد.

کرم مفتولی

کرم مفتولی (Agriotes Lineatus) مستقیما غده سیب زمینی را هدف قرار داده و با ایجاد دالان های قهوه‌ای رنگ در نهایت منجر به فساد سیب زمینی می شوند. این کرم‌ها به رنگ قهوه‌ای اند.

مدیریت :می‌توان به کمک آفت کش‌های طبیعی به راحتی آنان را از بین برد.

کرم برگ‌خوار سیب زمینی

کرم برگ‌خوار سیب زمینی (Spodoptra exigua) شبیه یک پروانه کوچک است و بر روی بخش جلویی بال‌های آن، لکه های قهوه‌ای رنگ دیده می شوند. لاروهای این حشره سبز رنگ هستند و خطوط افقی مشکی بر روی بدن خود دارند. این کرم‌ها از برگ های سیب زمینی تغذیه می کنند.

مدیریت : برای مقابله با این کرم‌ها، باید بصورت مداوم علف های هرز زمین را از بین برد و از حشره‌کش ها استفاده کرد. همچنین بهتر است تا زمین به صورت عمیق شخم زده شود.

پروانه کله مرده سیب زمینی

پروانه کله مرده سیب زمینی (Acherontia atropos) دارای سینه بزرگ و موهای قهوه‌ای رنگ هستند و از شیره‌ی گل ها جهت تغذیه استفاده کرده و در نهایت منجر به از بین رفتن برگ‌ها می شوند؛ لذا پروسه رشد نیمه تمام می‌ماند.

مدیریت : به دلیل بزرگ بودن جثه‌ی آن‌ها ، می توان با بهره گیری از تورهای سیمی یا مگس‌های مهاجم آن‌ها را شکار نمود.

سوسک برگخوار (سوسک کلرادو)

سوسک برگخوار سیب زمینی decemlineata به صورت بیضی‌شکل است و دارای بال های زرد رنگ می‌باشد. این آفت در آب و هوای مرطوب دیده می‌شود و دمای بالاتر از 12 درجه سانتی‌گراد برای رشد آن مناسب است. این آفت تمام برگ‌های گیاه را می‌خورد و بیماری‌های ویروسی و باکتریایی را به سیب زمینی منتقل می‌کند. لازم به ذکر است که راه تشخیص ابتلای گیاه به این آفت، می تواند فضولات سیاه‌رنگی باشد که از خود برجای می‌گذارد.

مدیریت :برای مقابله با این آفت، می توان آفتکش های شیمیایی به‌کار برد و یا در صورت مشاهده‌ی سوسک، سیب زمینی‌ها را سریع برداشت کرد. حشراتی چون زنبور، قاتل این سوسک‌ها هستند و می توان از آنها نیز در مهار این آفت استفاده نمود.

بید سیب زمینی

بید سیب زمینی (Phthorimaea operculella) بیشتر در مناطق گرم مشاهده می‌شود. این بیدها به درون سیب زمینی ها دالان زده و آن‌ها را پوک می‌کنند. از لحاظ ظاهری، بید سیب زمینی همانند یک شب‌پره قهوه‌ای‌شکل است که در بال‌های جلوی آن، لکه‌های قهوه‌ای وجود دارد. این لاروها توانایی فاسد کردن سیب زمینی را دارا می باشند.

مدیریت : برای مقابله با آن‌ها، لازم است عملیات خاک‌ورزی و کوددهی در زمین های زیرکشت سیب زمینی در زمان مناسب (5-6 هفته بعد از کاشت) انجام شود. همچنین توصیه می‌شود غده سیب زمینی در عمق 15 سانتی‌متری کاشته شود و پس از عملیات برداشت در صورت نگهداری در انبار، بهتر است دمای انبار در محدوده 5 تا 10 درجه سانتی‌گراد تنظیم شود.

بیماری ریزوکتونیایی سیب زمینی

این بیماری مشهور به سیاه دانه بوده و یکی از مهمترین بیماری ها در سیب زمینی ریزوکتونیا سیب زمینی یا بیماری سیاه دانه است که سبب از بین رفتن گیاهچه و ساقه و ریشه میشود. این نوع بیماری خاکزی بوده و در غده وجود دارد همچنین این بیماری به جوانه ها حمله ور شده و سبب ضعف در رشد میشود.

برای مشاهده برنامه غذایی عمومی سیب زمینی روی عکس کلیک کنید.

آفات و بیماری های سیب زمینی

پیشنهاد اگری راز

تیم اگری راز طی سابقه کاری چندین ساله ی خود در زمینه ی گیاهان آپارتمانی به شما پیشنهاد میکند که قبل از درگیری محصولات خود با این آفات و بیماری ها و متحمل شدن ضرر سنگین ،مقاومت گیاه خود را با تغذیه مناسب و اصولی بالا ببرید.

کود خانگی پیشنهادی فروشگاه آنلاین اگری راز برای تقویت و بالا بردن مقاومت گیاهان به شرح زیر است
کلیک کنید👇
کود ریشه زا ،کود گلدهی ،کود تقویتی، کود جلبک دریایی، کود آمینواسید، کود آهن، کود هیومیک اسید

جمع‌بندی

بیماری‌ها و آفات سیب زمینی از جمله مقولات مهمی هستند که کشاورزان و باغداران با آنها روبرو هستند. بیماری‌های سیب زمینی اغلب در هنگام برداشت مشاهده می‌شوند، برخی از بیماری‌ها از طریق غده‌های ذخیره ای انتقال می یابند که مهمترین آنها بیماری پوسیدگی غده است، اما بیماری‌هایی که منجر به «لکه‌دار شدن» سیب زمینی می‌شوند نیز بسیار حائز اهمیت اند. آفات سیب زمینی شامل شته، کرم، پروانه، سوسک و بید می باشند و شناسایی این آفات و روش‌های مقابله با آن‌ها، به کشاورزان کمک می‌کند تا در زمان لزوم بتوانند با آن‌ها مبارزه کنند.

منابع

تدوین شده توسط : پردیس احمدی(کارشناسی ارشد کشاورزی)

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

09108622010

09108832010

  **اگری راز ،راز رویش ها**

فروشگاه کشاورزی شیراز / فروشگاه آنلاین کشاورزی اگری راز / فروشگاه اینترنتی کشاورزی اگری راز

انواع آفت و بیماری ذرت

مقدمه

آفت و بیماری های ذرت می توانند آسیب های شدید و اقتصادی را بر بوته های ذرت وارد کنند. ذرت گیاهی است که از منظر تأمین علوفه دام و تولید دانه های حاوی نشاسته در کشاورزی حائز اهمیت است بنابراین آشنایی با مراحل کاشت و شناخت انواع کود و نگهداری محصول در انبار بسیار اهمیت دارد.. لذا با توجه به موارد ذکر شده و نیز اهمیت ذرت بعنوان یک گیاه زراعی پرمصرف، ضرورت دارد که آفات و بیماری های ذرت در سریعترین زمان ممکن شناسایی و از روش های کنترل و مدیریت آفت و بیماری های ذرت استفاده گردد. از اینرو در این مقاله به شرح مهمترین آفات و بیماری های ذرت و روش های کنترل بیماری و آفات ذرت خواهیم پرداخت.

آفت ذرت

آفات ذرت و روش کنترل آن ها

مزرعه ذرت از نظر رشد با سایر مزارع متفاوت است، به نحوی که ارتفاع بوته ها گاها به 3 متر نیز می رسد. با توجه به اینکه بوته های ذرت از نظر مواد غذایی همچون پروتئین ها، ویتامین ها، املاح معدنی، اسیدهای چرب و کربوهیدرات ها غنی هستند و دارای ظاهری انبوه و متراکم می باشند پناهگاه مناسبی برای حضور طیف وسیعی از آفات می گردند. تحقیقات نشان می دهد، بیش از 400 گونه از خانواده بندپایان نظیر حشرات و کنه ها در مزارع ذرت فعالیت می کنند.
اگرچه انتظار می رود گیاه ذرت با توجه به خصوصیات بیوشیمیایی و فیزیولوژیک و نیز ساختار چهار کربنه خود، بتواند در برابر حملات آفات مقاومت کند اما برخی از آفاتی که گیاه ذرت را هدف قرار می دهند سبب ایجاد آسیب های شدید و اقتصادی می گردند. لذا در این مقاله به بررسی آفات ذرت و روش کنترل آن ها و مدیریت این آفات خواهیم پرداخت.
بوته ذرت در طول دوره ی رشد از مرحله قرارگیری بذر در خاک تا مرحله ی برداشت و انتقال به انبار مورد هجوم آفات متفاوتی قرار می گیرد. این آفات بر اساس دوره و مرحله ی آلودگی در 4 دسته ی متفاوت قرار می گیرند.

کرم برگ خوار

کرم برگ خوار (Spodoptera exigun Hb), این کرم ها طیف گسترده ای از آفات شامل شب پره ها و پروانه ها را در بر می گیرند. این نمونه از آفت ها از زمان قرار گرفتن بذر در خاک تا مرحله ی 6 تا 8 برگی، برگ های گیاه ذرت را هدف قرار داده و از آنها تغذیه می کند. پروانه تک نقطه ای (Cirphis unipuncta) یکی از معروفترین نمونه از کرم برگ خوار ذرت هستند. در اثر حمله این نوع آفات برگ حالت توری ( حفره دار) پیدا می کند.

✅ در جهت کنترل این نوع از آفات ذرت می توان از سموم فسفره بصورت دوره ای استفاده کرد.

کرم طوقه بر

کرم طوقه بر (Agrotis segetum, schiff), این نوع از آفات ذرت در مرحله ی قرار گرفتن بذر در خاک تا مرحله ی 6 تا 8 برگی برگ ظهور کرده و نواحی بالایی ریشه و طوقه ذرت را هدف قرار داده و با تغذیه از بافت ها و ایجاد اختلال در سیستم آوندی گیاه، خسارات جبران ناپذیری را بر بوته های ذرت وارد می کند.

✅ برای کنترل جمعیت این نمونه از آفت ها می توان از عملیات هایی از قبیل شخم زدن و از بین بردن پسماندهای گیاهی استفاده نمود و از یخ آب زمستانه جهت ریشه کن کردن آن استفاده کرد.

کرم ساقه خوار

کرم ساقه خوار (Ostrinia mubilalis, Hb), این نوع از آفات ذرت در مرحله ای که بوته ها هنوز جوان هستند تا زمان ظهور گل‌های نر Tasseling
و نیز در زمان تشکیل و ظهور گل های ماده Silking تا زمان برداشت در خاک تخم گذاری کرده و در ابتدا شروع به تغذیه از برگ های ذرت کرده، سپس وارد ساقه ذرت شده و شروع به تخریب بافت ساقه ذرت می کند. ورود این کرم ها به بافت ساقه,علاوه بر کاهش عملکرد ذرت‌ها و تغذیه از داخل بافت گیاه، ذرت‌های سبب حساس شدن و شکنندگی گیاه ذرت در برابر باد می شود.


✅ برای کنترل این نوع از آفت ذرت باید در جهت از بین بردن علف های هرز و شخم زدن زمین اقدام نمود و از یخ آب زمستانه و استفاده از سموم آفت کش تحت نظر کارشناس جهت ریشه کن کردن این آفت استفاده نمود.

کرم بلال

کرم بلال (Heliothis zea, Boddie) ، ( Heliothis obsolete F.), در مرحله ی تشکیل و ظهور گل های ماده Silking تا زمان برداشت به گل‌آذین نر و سپس به نواحی بالایی بلال و دانه‌های آن حمله می کند و در این نواحی خسارات شدیدی را ایجاد می کند و سپس کاهش کیفیت ذرت شیرین می شود.

✅ استفاده از سموم آفت کش می تواند به کاهش جمعیت این آفت و از بین رفتن آن کمک کند. همچنین عملیات زراعی شامل یخ آب و شخم عمیق در کنار رعایت بهداشت مزرعه در کاهش کارآیی این آفت مؤثر هستند.

کنه تارتن

کنه تارتن (Teranychus urtica, Koch), از زمان قرار گرفتن بذر در خاک تا مرحله ی 6 تا 8 برگی و نیز در مرحله ی بوته های جوان تا زمان ظهور گل‌های نر Tasseling با تغذیه از برگ‌های ذرت، سبب کاهش سطح فتوسنتزی گیاه ذرت شده و با مکیدن شیره گیاهی آن را بیشتر تضعیف کنند. این نوع از آفات ذرت با ایجاد نقاط رنگ پریده در سطح برگ، گیاه ذرت را متحمل خسارت می کنند.


✅ از جمله روش های کنترل این نوع از آفت استفاده از سموم کنه‌کش به‌صورت دوره‌ای می باشد.

بیماری‌های مهم گیاه ذرت:

پوسیدگی فوزاریومی

پوسیدگی فوزاریومی(Fusarium verticillioides), این بیماری قارچی آوندهای ساقه را درگیر کرده و با حمله به آوندها و ایجاد انسداد در آنها سبب پژمردگی و تغییر رنگ برگ‌ها به قهوه‌ای و در نتیجه مرگ گیاهان می‌شود. بیماری پوسیدگی فوزاریومی علاوه بر ایجاد اختلال در انتقال مواد در آوندها، مقاومت گیاه در برابر ایستادگی در باد را نیز کاهش داده و آن را شکننده می کند. این بیماری به حمله به بلال‌ها سبب کپک زدگی آنها می‌شود.

✅ برای مقابله با این بیماری می‌توان از ارقام مقاوم استفاده کرد و ذرت های آلوده را قبل از سیاه شدن گال‌های آنها
حذف نمود. همچنین استفاده بهینه ازکودهای حاوی نیتروژن و قارچ کش ها می تواند در کنترل شدت بیماری و مدیریت آن موثر باشد.

پوسیدگی ساقه باکتریایی

پوسیدگی ساقه باکتریایی توسط باکتری به نام Pectobacterium chrysanthemi pv. Zeae در گیاه ذرت ایجاد می شود. این باکتری به ساقه ها، پهنای برگ ها و بلال ها حمله می کند و سبب ایجاد پوسیدگی هایی نرم به رنگ بنفش تا قهوه ای می شود.
این بیماری به ویژه در مناطق شمالی و مرطوب و در ابتدای فصل که میزان رطوبت زیاد است، بیشتر خود را نشان می دهد. این بیماری با گسترش پوسیدگی به ناحیه ی ساقه به خصوص در ناحی تحتانی ساقه را در برابر وزش باد شکننده می کند.


✅ برای مدیریت اینوع از بیماری های ذرت می توان ارقام مقاوم در برابر این بیماری را کشت کرد. استفاده از سیستم آبیاری مناسب، رعایت تراکم کشت و استفاده از سموم مسی نظیر اکسی کلرور مس و مخلوط می تواند سبب عدم گسترش این بیماری ‌شود.

پوسیدگی زغالی

پوسیدگی ذغالی دارای عامل قارچی است و باحمله به قسمت‌های فوقانی ریشه و ناحیه طوقه گیاه سبب پوسیدگی تدریجی آن و ایجاد لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه‌رنگ بر روی ریشه می شود.

✅ مدیریت آبیاری و جلوگیری از مرطوب شدن بیش از حد ناحیه ریشه و طوقه، استفاده بهینه از کودهای نیتروژنه و قارچ کش ها می تواند سبب افزایش مقاومت بوته های ذرت در برابر این بیماری شود.

سیاهک معمولی

سیاهک معمولی یک بیماری قارچی با عاملUstilago maydis است. این بیماری می تواند روی ریشک‌ها، برگ‌ها و گل‌ها می تواند حضور داشته باشد. این بیماری گال‌های کوچکی روی اندام‌های گیاه ایجاد می کند که بعد از مدتی متراکم، کشیده و لیفی شکل می‌شود .این گال‌ها در ابتدا سبزرنگ بوده ولی پس از مدتی به رنگ سیاه تغییر پیدا می‌کند و بیماری زایی خود را آغاز می کنند.

✅ استفاده از ارقام مقاوم و حذف ذرت‌های آلوده قبل از سیاه شدن گال‌های آنها و استفاده مناسب و اصولی از کودهای حاوی ازت و قارچ کش ها در مدیریت این بیماری موثر است.

لکه برگی قهوه ای

نام علمی این بیماری Helminthosporium turcicum می باشد و لکه هایی موازی و نواری در برگهای پایینی ایجاد میکند و برگها حالت سبز رنگ پریده و در نهایت قهوه ای میشود. این بیماری به غلاف نیز حمله ور شده اما اثری روی دانه ها ندارد.این بیماری با رطوبت بالا گسترش پیدا میکند بنابراین کنترل رطوبت یکی از راهای پیشگیری این بیماری می باشد

کنترل بیماری لکه قهوه‌ای برگی

سمومی نظیر مانب و مانکوزب در کاهش خسارت بیماری بسیار مؤثر واقع شده است. سم کلروتالونیل نیز برای این بیماری اثربخش بوده است.

بیماری‌های ویروسی

بیماری‌های ویروسی سبب ایجاد اختلالات فیزیولوژیکی در ذرت می‌شود معروف‌ترین این بیماری‌ها، ویروس کوتولگی ذرت (MRDV) است که سبب کوتاه شدن ذرت‌ها و زردی عمومی در گیاه می‌شود. ایجاد دانه های غیر یکنواخت و بلال های با تعداد دانه اندک از عوارض بروز این بیماری است. ویروس موزائیک ذرت (MMV) نیز باعث ایجاد لکه‌های رنگ‌پریده نواری روی برگ‌ها شده و سطح فتوسنتزی گیاه را کم می‌کنند.

✅ تنها راه مبارزه با این ویروس‌ها استفاده از بذور سالم و مبارزه با حشرات ناقل این ویروس‌ها شامل انواع زنجره‌ها است.

آفات و بیماری های ذرت

برای مشاهده برنامه غذایی عمومی ذرت روی عکس کلیک کنید.


پیشنهاد اگری راز

تیم اگری راز طی سابقه کاری چندین ساله ی خود در زمینه ی گیاهان آپارتمانی به شما پیشنهاد میکند که قبل از درگیری محصولات خود با این آفات و بیماری ها و متحمل شدن ضرر سنگین ،مقاومت گیاه خود را با تغذیه مناسب و اصولی بالا ببرید.

کود خانگی پیشنهادی فروشگاه آنلاین اگری راز برای تقویت و بالا بردن مقاومت گیاهان به شرح زیر است
کلیک کنید👇
کود ریشه زا ،کود گلدهی ،کود تقویتی، کود جلبک دریایی، کود آمینواسید، کود آهن، کود هیومیک اسید

جمع‌بندی

ذرت یکی از غلات به شدت تاثیر گذار در صنایع تولید محصولات غذایی در دنیاست و پس از برنج و گندم، پرمصرف ترین غله در کشورهای آسیایی به ویژه ایران به حساب می آید. این گیاه بعلت انبوه و متراکم شدن در طول دوره رشد رویشی و غنی بودن از نظر عناصر غذایی، شرایط مناسبی برای اختفای آفات و بیماری های ذرت فراهم می کند. از اینرو با توجه به اهمیت این گیاه در چرخه ی غذایی مردم بسیاری از کشورها ضرورت دارد آفت و بیماری های ذرت در سریعترین زمان ممکن شناسایی و با آنها مقابله گردد. از جمله روش کنترل و مدیریت آفت و بیماری های ذرت می توان به استفاده از بذرهای سالم و ارقام مقاوم و استفاده تلفیقی از کودهای شیمیایی و آلی و سموم اشاره کرد.

منابع

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**

آفات و بیماری گندم و جو

مقدمه

هم گندم و هم جو یکی از مهم‌ترین غلات صنعتی هستند، و جزئی جدایی ناپذیر از سفره‌ی غذای انسان‌ها محسوب می‌شوند.
شما از طریق بازرسی دائمی، کنترل دقیق و حساب‌شده‎، بیماری‌های گندم و جو و کنترل علف‌های هرز، تا حدی می‌توانید جلوی این واقعه را بگیرید. اما در صورتی که این آفات گریبان‌گیر مزرعه‌ی ما شدند، چه باید کرد؟ با ما همراه باشید تا راه‌های کنترل و مبارزه با بیماری‌ها و آفات مهم گندم و جو را بیشتر بشناسیم.
اولین رمز یک کشت پرمحصول، استفاده از بذری با کیفیت بالاست و خاک کشاورزی مناسب است. استفاده از بذرهای استاندارد، یکدستی و خلوص گونه‌ی گیاه، جوانه‌زنی یکنواخت و سریع، کاهش تعداد دانه‌های علف‌های هرز در محل لانه‌ی بذر گیاه اصلی و به حداقل رساندن خطر ظهور علف‌های هرز، به نوعی تضمین کننده‌ی سلامت بذر اصلی، محصول و مزارع شماست.

بیماری‌ها و آفات مهم گندم و جو را بهتر بشناسید!

هرچند می‌توان گاهی از گندم و جو به عنوان بذر برای فصل بعدی رشد استفاده کرد اما بسیاری از کارشناسان کشاورزی این کار را پیشنهاد نمی‌کنند. دلیل آن هم آشکار است! چرا که از نظر بهداشت گیاهان، استفاده از بذر نگهداری‌شده در مزرعه برای فصل بعدی کشت، ممکن است عوامل بیماری‌زای گیاهی را به نسل بعدی محصولات منتقل کند. به عبارت دیگر، کاشت بذر ذخیره، احتمال ابتلا به بیماری‌های آینده‌ی گیاه، رشد چندین برابری علف‌های هرز و جذب آفات بیشتر را افزایش می‌دهد.
معمولا عوامل بیماری‌زای گیاهان به فاکتور بیرون‌بذری یا درون‌بذری بستگی دارند. عوامل بیماری‌زای درون بذری، قدرت این را دارند که روی جوانه‌زنی، قدرت بذر و هم‌چنین رشد گیاه تاثیر بگذارند. در حالی‌که عوامل برون‌بذری، بیشتر روی خود گیاه تاثیر می‌گذارد. ما در ادامه‌ی مقاله، ابتدا با این عوامل بیماری‌زا آشنا می‌شویم، سپس به آفات خواهیم پرداخت.

آفات و بیماری گندم و جو

بیماریهای مهم گندم و جو

سیاهک پنهان گندم و جو

سیاهک پنهان را سیاهک بدبو (stinking smut) در سال 1326 در ایران گزارش شده و در تمام مناطق گندم کاری دنیا وجود دارد. از ایران گونه های ( T.triticoides ، T.controversa ، T.caries T.foetida ) به عنوان عامل این بیماری گزارش شده است که سیکل زندگی آنها مشابه هم است و هر چهار گونه زمستان به صورت تلیوسپور روی بذر و گاهی در خاک هستند و تا 5 سال هم می توانند در خاک دوام داشته باشند. هنگام کاشت بذور آلوده ، تلیوسپور جوانه زده و تولید اسپوریدیوم اولیه و ثانویه میکند و این اسپوریدیوم ها وارد گیاهچه شده و به بالای ساقه گندم رفته و هنگام تشکیل خوشه افزایش یافته و به سرعت در تمام دانه ها انتقال پیدا میکند.

✅برای پیشگیری و کنترل :ضد عفونی بذور با قارچ کش های مناسب بهترین روش کنترل است

سیاهک آشکار گندم و جو

این بیماری که با نام Ustilago tritici-U. nuda نیز معروف می باشد.در سال 1326 از ایران گزارش شده و در تمام نقاط ایران نیز وجود دارد. بعد از سیاهک پنهان گندم در درجه دوم اهمیت قرار دارد.تلیوسپورهای این قارچ پس از جوانه زدن بازیدیوم تولید می کنند که سلول های آن جوانه زده و هیف های تک هسته ای کوتاه با فاکتورهای جنسی مختلف تولید می کنند .دو هیف با فاکتور جنسی مختلف به روش سوماتوگامی ترکیب و ریسه دی کاریوتیک تولید می کنند .قارچ زمستان به صورت میسیلیوم دو هسته ای درون دانه ها می باشد که با کاشت بذر فعال شده و گیاهچه آلوده تولید می کند. قارچ همراه با رشد گیاه خود را به طریق بین سلولی به محل تشکیل خوشه رسانده و سنبله را آلوده می کند و در دانه آنها ریسه قارچ به میلون ها تلیوسپور سیاه تبدیل میشود که پس از ترکیدن به وسیله باد و حشرات روی گلهای گندم های سالم میرود. تلیوسپور روی گل آذین جوانه زده و تولید هیف های کوتاه دو جنسی مخالف می کند که باذ آمیزش آنها هیف های دو هسته ای تولید میشود.این هیف ها از راه کلاله به دیوار تخمدان جوان رسیده و تا موقع جوانه زدن در بافت های جنینی به صورت غیر فعال باقی می ماند.

بوته های آلوده زودتر به خوشه رفته و تمام خوشه تبدیل به توده های سیاه رنگ تلیوسپورهای قارچ میشود.تلیوسپورها تک سلولی کروی با دیواره ضخیم و قهوه ای رنگ هستند.این تلیوسپورها به وسیله باد و حشرات منتشر و گلهای سالم را آلوده می کند.از خوشه ی گیاه آلوده فقط محور اصلی باقی می ماند.

✅کنترل :قبل از کشف قارچ کش های سیستمیک به وسیله آب داغ بذور را ضدعفونی می کردند.استفاده از سموم سیستمیک جهت ضدعفونی بذر در حال حاضر بسیار موثر است.

فوزاریم خوشه گندم و جو

این بیماری که با نام Fusarium graminearum نیز مشهور است، توسط نوعی قارچ ایجاد می‌شود که خسارات سنگینی به محصول گندم و جو وارد می‌نماید. علاوه بر این، بسیاری از پزشکان و دام‌پزشکان بیماری فوزاریم خوشه گندم را برای جان انسان‌ها و حیوانات خطرناک تلقی می‌کنند. لکه‌های سفید رنگ دانه و پوکی و سبکی آن، تغییر رنگ و سفید شدن خوشه‌ی گندم و جو از نشانه‌های این بیماری‌ است.
✅کنترل : زراعت تناوبی(حداقل برای دو سال پیشنهاد می‌شود.)، بررسی دقیق گونه‌ی بذر و انتخاب بذری که کمترین احتمال فوزاریوم را دارد، ضدعفونی بذر و افزایش روزهای کاشت بذر، به همراه استفاده از قارچ‌کش‌ های مناسب توصیه می‌شود.


بیماری سپتوریوز گندم

این بیماری با نام Septoria tritici & S.nodorum نیز مشهور است.علائم بیماری روی برگهای پایین گیاه در مجاورت خاک لکه های زرد و کوچک ظاهر که به تدریج لکه ها بزرگ و نکروز و قهوه ای مایل به قرمز می شوند .لکه های به شکل بیضی و یا نامنظم هستند و به تدریج زرد کدر میشوند و در وسط آنها نقاط سیاه که پیکنیدهای قارچ هستند تشکیل میشود.در شرایط مناسب بیماری روی برگها،غلاف و خوشه ها و پوشینه های بذر توسعه می یابند که آلودگی روی قاعده برگها باعث خشکیدگی تمام برگ میشود.

✅کنترل : استفاده از ارقام مقاوم،تناوب،انهدام بقایای گیاهی و رعایت بهداشت زراعی و ضد عفونی بذور میتواند بیماری را کنترل کند.

پاخوره گندم

یکی از مهم‌ترین بیماری‌های ریشه‌ای گندم است که توسط قارچ Gaeumannomyces graminis var. tritici ایجاد می‌شود. این عامل بیماری‌زا بر روی جو هم تاثیر می‌گذارد و به علت کوتاهی گیاه و رسیدن زودرس آن، دانه‌ها چروکیده می‌شوند و محصول با خسارت و زیان مالی قابل توجهی روبرو خواهد شد. ریشه‌های گیاه پس از ابتلا به این قارچ، سیاه شده و استحکام خود را از دست می‌دهند. به علت شکنندگی گیاه، به احتمال زیاد ساقه پس از سر در آوردن از خاک خواهد شکست.
✅ مهم‌ترین راه کنترل بیماری پاخوره گندم را کشت تناوبی می‌دانند. در طی دو الی چهار سال آینده، از گیاهان مقاوم به این قارچ (عدس، لوبیا، باقلا، نخود فرنگی و…) استفاده می‌شود. برخی میکروارگانیسم‌ها نیز مانند سودوموناس فلورسانس می‌توانند از ریشه در برابر این بیماری محافظت کنند.

ناخنک غلات

در ارگوت یا ناخنک غلات (ERGOT )نوعی قارچ به نام Claviceps purpurea وجود دارد، که بیماری مشترکی بین گندم و جو است، ولی به ندرت در جو دو سر دیده می‌شود. مصرف گندم و جو آلوده به این گیاه می‌تواند باعث ارگوتیسم در انسان و سایر پستانداران شود. آسکوسپور این قارچ با چسبیدن به گیاه، ماده‌ی چسبناک زرد رنگی را بر روی گیاه ایجاد می‌کند و کم کم موجب سختی و سیاه شدن اندام‌های گندم و جو می‌شود. احتمال خسارت دادن جو در این بیماری، از گندم کمتر است؛ اما از آن‌جایی‌که باعث جذب حشرات می‌شود، به سرعت گسترش می‌یابد.
✅ برای جلوگیری از این قارچ، توصیه می‌شود که حداقل یک الی دو سال با زراعت تناوبی، برای کاشت غلات فاصله بیندازید (می‌توانید ذرت، سویا یا یونجه بکارید)؛ یا از قارچ‌کش‌های موجود در بازار استفاده کنید.

آفات مهم گندم و جو:

آفات مهم گندم و جو

سوسک سیاه گندم

لارو این حشره با تغذیه از بذر گندم، عملا جلوی جوانه زدن آن را می‌گیرد و توان نابود کردن گندم را هم دارد!
✅ میکروارگانیسم‌های خاص، مورچه‌ها و پرندگان، تناوب زراعی و شخم‌زدن یا ضدعفونی بذر گیاه با سموم شیمیایی

شته سبز گندم

حشره‌ای سبز رنگ و کوچک که با چسبیدن به برگ‌های گندم و جو، باعث خسارت به گیاه می‌شود و موجب تضعیف گیاه یا حتی نابودی آن می‌شود.
✅ برای کنترل : اسپری کردن محلول‌های ضد شته‌ی سبز بر روی گیاه یا استفاده از سموم سیستماتیک

شته روسی گندم و جو

این شته نیز رنگی سبز متمایل به زرد دارد و درست مانند شته سبز گندم، با مصرف شیره‌ی گندم و جو، موجب تضعیف و حتی نابودی گیاه می‌شود.
✅ کنترل: سم‌پاشی یکی از بهترین روش‌های جلوگیری از شیوع این آفت است.

سوسک قهوه‌ای گندم

لارو این حشره نیز درست مانند سوسک سیاه، از جوانه‌ی گندم تغذیه کرده و موجب نابودی گیاه می‌شود.
کنترل : شخم مکانیکی یا دستی عمیق، سم‌پاشی با حشره کش های لارو سوسک قهوه‌ای

پروانه خوشه‌خوار گندم

لارو این حشره با تغذیه از دانه‌های گیاه گندم و جو، موجب نابودی و خسارت به زراعت می‌گردد.
✅ کنترل: برداشت سر وقت محصول و عدم تاخیر در برداشت آن، با شخم زدن عمیق و سروقت و سم‌پاشی

ملخ‌های گندم و جو

ملخ صحرایی

این نوع از ملخ‌ها که نقش بسیار مهمی در تخریب محصولاتی هم‌چون گندم و جو دارند، یکی از آفات اصلی غلات محسوب می‌شوند. این دسته از آفات معمولا به صورت دوره‌ای به محصولات حمله می‌کنند. این آفات که معمولا در آفریقا، عربستان، ایران و کشورهای غرب آسیا به وفور یافت می‌شوند؛ می‌توانند به طور دسته‌جمعی به محصولات گیاهی مانند گندم و جو حمله کنند و تمامی محصولات را مصرف نمایند.

✅ کنترل: برداشت سر وقت محصول و عدم تاخیر در برداشت آن، با شخم زدن عمیق و سروقت و سم‌پاشی، دستگاه‌های سم‌پاش مخصوص و استفاده از سموم شیمیایی به صورت گسترده، در سریع‌ترین حالت ممکن جلوی این حشرات را می‌گیرد.

ملخ ایتالیایی

این آفت که معمولا طول عمرش به یک سال می‌کشد، بیشتر در اروپای مرکزی و کشورهای اطراف دریای مدیترانه، شمال آفریقا و آسیای مرکزی خود را نشان می‌دهد. این ملخ‌ها معمولا اندازه‌ی کوچکی دارند. درست مانند تصویر زیر دو شاخک دارند و از همه مهم‌تر، می‌توانند تمامی پوشش گیاهی منطقه را بخورند. معمولا این حشرات در ماه‌های جولای تا اکتبر ظاهر می‌شوند و به دمای گرم و خشک علاقه دارند.

✅ کنترل : برداشت سر وقت محصول و عدم تاخیر در برداشت آن، با شخم زدن عمیق و سروقت و سم‌پاشی، دستگاه‌های سم‌پاش مخصوص و استفاده از سموم شیمیایی به صورت گسترده، در سریع‌ترین حالت ممکن جلوی این حشرات را می‌گیرد.

ملخ مراکشی

این عضو خانواده‌ی ملخیان، بیشتر در شمال آفریقا، جنوب و شرق اروپا و آسیای غربی پیدا می‌شود. اگرچه این دسته از ملخ‌ها به صورت انفرادی زندگی می‌کنند، منتهی گاهی بسته به شرایط ممکن است تعدادشان رو به ازدیاد بگذارد. به این صورت، احتمال این امر وجود دارد که گروهی تشکیل دهند و باعث ویرانی زمین‌های گندم و جو شوند.
لارو این حشره با تغذیه از دانه‌های گیاه گندم و جو، موجب نابودی و خسارت به زراعت می‌گردد.
✅ کنترل : برداشت سر وقت محصول و عدم تاخیر در برداشت آن، با شخم زدن عمیق و سروقت و سم‌پاشی، دستگاه‌های سم‌پاش مخصوص و استفاده از سموم آفتکش به صورت گسترده، در سریع‌ترین حالت ممکن جلوی این حشرات را می‌گیرد.

سن گندم

معروف به Eurygaster integriceps از خانواده‌ی ساس‌ها، که بومی کشورهای شمالی آفریقا، بالکان و غرب و مرکز آسیاست. این نوع ساس، یکی از آفت‌های اصلی غلات، علی الخصوص گندم و جو به شمار می‌رود. این حشره حدود یک ماه زندگی می‌کند. بعلاوه به صورت دسته‌هایی در قسمت زیرین برگ‌ها یا روی ساقه‌ی گیاه میزبان تجمع می‌کنند. پوره‌ی این آفت، از 20 الی 45 روز از غلات شما تغذیه می‌کنند. علاوه بر این، در دمای بین 20 الی 24 درجه، بهترین شرایط رشد را دارند.
✅ برای کنترل این آفات راه‌های گوناگونی وجود دارد، که به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌کنیم: پارازیتوئیدها، سموم شیمیایی، قارچ‌های پاتوژنی.

تریپس گندم

از راسته‌ی Thysanopteraها که طول‌شان نهایتا به 1 میلی‌متر می‌رسد. این حشرات با سوراخ کردن و مکیدن محتویات گیاهانی مانند گندم، از مواد مغذی گیاه تغذیه می‌کنند. این حشرات که بیشتر به رنگ قهوه‌ای دیده می‌شوند، بیشتر در فصل بهار سروکله‌شان پیدا می‌شود. پوره‌ی قرمز رنگ این آفت می‌تواند به ساقه‌ی گیاه و انشعاب ساقه و برگ‌ها بچسبد و به صورت گروهی، مواد مغذی گندم و جو را مصرف کند. معمولا دانه‌ی گندم، پس از حمله‌ی این آفت سبک شده و موجب کاهش محصول می‌گردد.
✅ کنترل : شخم زدن عمیق زمین، سموم شیمیایی، پارازیتوئیدهایی مانند Hymenopteraها، حشره‌کش‌های بیولوژیکی مانند قارچ‌های Beauveria bassiana و Verticillium lecanii

نماتُد گال گندم

نوعی انگل که موجب قهوه‌ای یا سیاه شدن دانه‌ی گندم می‌شود. معمولا استفاده از بذر بیمار به این گال، باعث انتشار این بیماری شده و حین رشدِ ساقه‌ی گندم خود را آشکار می‌کند.
✅مدیریت بذرها و استفاده از بذر سالم، تناوب زراعی به مدت 1 تا 2سال، قارچ‌های پاتوژنی، تمیز کردن بذرها با کمک محلول آب نمک 20 درصد، جداسازی مکانیکی

شپشک ریشه گندم

نام علمی شپشه گندم  Porphyrophora tritici می باشد .این آفت روی ریشه و طوقه گندم مستقر و از شیره ی گیاهی تغذیه میکند و باعث کوتاه ماندن و ضعیف شدن بوته میشود و عملکرد گیاه را کاهش میدهد. باید توجه داشته باشید که حشره ماده این آفت در اواسط تا اواخر خرداد در داخل خاک تخم ریزی میکند و دوره جنینی این تخم ها طولانی و در اوایل مهر ماه از تخم ها بیرون می آیند و پوره سن یک به روی ریشه گندمیان میرود .یکی از علتهای مهم گسترش این آفت عدم رعایت بهداشت زراعی است .در هنگام برداشت شما باید دقت کنید تا دانه های گندم به روی زمین نریزند و آهنا را کامل جمع آوری کنید.

برای مشاهده برنامه غذایی عمومی گندم و جو کلیک کنید.

آفات و بیماری های گندم و جو

پیشنهاد اگری راز

تیم اگری راز طی سابقه کاری چندین ساله ی خود در زمینه ی گیاهان آپارتمانی به شما پیشنهاد میکند که قبل از درگیری محصولات خود با این آفات و بیماری ها و متحمل شدن ضرر سنگین ،مقاومت گیاه خود را با تغذیه مناسب و اصولی بالا ببرید.

کود خانگی پیشنهادی فروشگاه آنلاین اگری راز برای تقویت و بالا بردن مقاومت گیاهان به شرح زیر است
کلیک کنید👇
کود ریشه زا ،کود گلدهی ،کود تقویتی، کود جلبک دریایی، کود آمینواسید، کود آهن، کود هیومیک اسید

جمع بندی

بیماری‌ها و آفات مهم گندم و جو، نقش بسیار اساسی در میزان برداشت محصول نهایی شما دارند. این نوع از بیماری‌ها اگر به سرعت جلوگیری و کنترل نشوند، می‌توانند تاثیر و مستقیمی بر روی سلامت و کیفیت محصول، یا حتی سفره‌ی غذای انسان‌ها بگذارند. بنابراین توصیه می‌شود از بذر سالم و باکیفیت استفاده شود. در صورت نیاز به سم‌پاشی، قبل از گسترش بیشتر آفات و بیماری، جلوی آن گرفته شود. از همه‌ مهم‌تر، بررسی مداوم محصول و چکاپ آن هرگز نباید پشت گوش انداخته شود.

منابع

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**