انواع بیماری و آفات گل رز

مقدمه

زیبایی خیره‌کننده گل رز آن را به گیاهی تزئینی ویژه بدل کرده است. این گل منحصربه‌فرد علی‌رغم ظاهر توانمندش در برابر آفات و بیماری‌ گل رز مقاومت چندانی ندارد. مقابله با بیماری‌های این درختچه زیبا بدون اطلاع از ساختار آن میسر نمی‌شود. گل رز که با نام علمی Rosa  شناخته می‌شود؛ درختچه‌ای خاردار با گل‌های بی‌نظیر است. این درختچه پرطرفدار از تیره گلسرخ‌سانان است که دارای ۱۵۰ گونه متفاوت است.

بهترین مناطق رویش و پرورش درختچه رز فاقد بیماری‌ گل رز در نیم کره شمالی زمین واقع شده‌اند. این گل جذاب علاوه بر کشورهای اروپایی، در برخی از کشورهای قاره آمریکا و ایران نیز رشد مطلوبی دارد. درختچه رز به دو صورت قلمه‌زدن و پیوند در خاک‌های غنی قابل‌کشت است.گل‌های محفوظ از آفات و بیماری گل رز علاوه بر کاربرد تزئینی، در داروسازی، تولید عطر و عصاره نیز کاربرد گسترده دارند. مراقبت صحیح و استفاده به‌موقع از سموم مراقبتی از بروز بیماری و حمله آفات به گیاه پیشگیری می‌کند. در ادامه انواع بیماری‌ها و آفات احتمالی گل رز را به‌تفصیل شرح می‌دهیم.

بیماری های مهم گل رز

آفات و بیماری گل رز برخلاف انتظار، بسیار بیشتر از چیزی هستند که فکر می‌کنید. بیماری‌ها و آفات ریشه، ساقه، برگ‌ها و حتی گل‌های زیبای درختچه رز را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. شایع‌ترین بیماری‌های گل رز ناشی از فعالیت قارچ‌ها و ویروس‌های ناخوانده هستند. کپک خاکستری و زنگ گل رز رایج‌ترین بیماری آن محسوب می‌شوند. اما گال طوقه و رزت رز را می‌توان ترسناک‌ترین بیماری گل رز نامید. کرم ریشه خوار، سوسک‌ها و کنه‌ها نیز شایع‌ترین آفات گل رز هستند‌.

سفیدک پودری زرد یا دروغین گل رز

وجود لایه‌ای پودر مانند روی برگ‌ها و گل درختچه رز نشان‌دهنده بروز بیماری گل رز است. سفیدک پودری با نام علمی Powdery Mildew، به علت فعالیت نوعی قارچ روی برگ‌ها و گلبرگ‌های گل ایجاد می‌شود. آثار نامطلوب این بیماری شامل ازبین‌رفتن شکل ظاهری گیاه، عدم رشد و شکوفایی غنچه‌ها و گل‌ها و خشک‌شدن گیاه هستند.

✅کنترل: تهویه مناسب هوا در فصول گرم سال و اوایل و اواخر بهار و پاییز، نوردهی مناسب، استفاده از کود کشاورزی حاوی پتاسیم، قارچ‌کش‌های مناسب

زنگ زرد گل رز

قارچ Phragmidium mucronatum عامل بروز زنگ زرد به‌عنوان آفات و بیماری گل رز است. این بیماری به‌صورت نقطه‌های زرد ریز روی برگ گل رز گسترش می‌یابد‌. عدم کنترل بیماری و تکثیر قارچ‌ها سبب خشک‌شدن برگ‌ها و تضعیف درختچه می‌شود.

✅کنترل: حذف قسمت‌های بیمار، کاهش رطوبت محیط گیاه، استفاده از سموم قارچ‌کش همچون محلول‌های حاوی آهک و گوگرد

کپک خاکستری

کپک خاکستری با نام علمی Botrytis cinerea به‌عنوان یکی از آفات و بیماری گل رز شایع است. عامل این بیماری قارچی با همین نام است که سبب سوختگی و پوسیدگی اغلب اندام گیاه می‌شود. این بیماری به طور معمول با مشاهده لکه‌های کوچک صورتی یا به‌صورت قهوه‌ای شدن غنچه‌ها و سپس برگ‌ها نمود پیدا می‌کند. آلودگی گیاه به این قارچ گل‌های رز را عملاً غیرقابل‌استفاده می‌کند.

✅کنترل :پیشگیری از ایجاد زخم در درختچه رز، حذف قسمت‌های آلوده، استفاده از حشره‌کش‌هایی چون بنزیمیدازول‌ها

زنگ سیاه گل رز

زنگ گل رز با نام Rose Rust Disease یکی از بیماری‌های شایع گل رز است که شباهت زیادی به زنگ زرد گل رز دارد. بافت هدف این بیماری گل رز در اغلب موارد برگ‌های درختچه هستند. نشانه‌های ظاهری این بیماری بروز لکه‌های زرد و نارنجی و تغییر آن‌ها به رنگ سیاه است. زنگ سیاه سبب خشک‌شدن و ریزش برگ‌های بیمار می‌شود.

✅کنترل :قارچ‌کش مانکوزب و پروپیکونازول، کاهش رطوبت هوای اطراف گیاه،گل رز مبتلا به زنگ سیاه، بیماری گل رز

پوسیدگی ریشه گل رز

بیماری پوسیدگی ریشه را می‌توان یکی از رایج‌ترین آفات و بیماری گل رز نامید که از فعالیت قارچ آرمیلیا ایجاد می‌شود. پوسیدگی ریشه رز یا Rose root rot همان گونه که از نامش پیداست با تأثیر بر ریشه درختچه رز سبب تضعیف و ازبین‌بردن آن می‌شود.

✅کنترل :زهکشی مناسب خاک گل رز، گندزدایی ریشه‌های پوسیده و استفاده از قارچ‌کش‌ها

سفیدک داخلی گل رز

بیماری Pernospora Sparsa یا سفیدک داخلی یک بیماری گل رز است که با ایجاد لکه‌های بسیار روی بخش‌های مختلف گل سبب تضعیف آن می‌شود. ایجاد لکه‌های قرمز و صورتی روی برک، کاسبرگ، گلبرگ‌ها و ساقه گل رز نمود ظاهری این بیماری است که شکل ظاهری و سلامت گل را به خطر می‌اندازد.

✅کنترل: کاهش رطوبت گیاه و هوای اطراف آن، حذف قسمت‌های آلوده و استفاده از سموم حفاظتی

گال طوقه گل رز

گال طوقه یا Crown Gall یکی از آفات و بیماری گل رز است که با ایجاد غده‌های سرطانی سبب تضعیف گیاه و ازبین‌رفتن آن می‌شود. باکتری عامل این بیماری از طریق زخم‌های گیاه به بافت آن وارد شده و سبب رشد و تکثیر نامناسب سلول‌های گیاه و ایجاد غده‌های سرطانی می‌شود.

✅کنترل: از بین بردن گیاه آلوده، ضدعفونی لوازم برش و هرس گیاه، پیشگیری از زخمی شدن

موزائیک گل رز

موزائیک رز با نام علمی prunus necrotic ringspot virus را می‌توان کشنده‌ترین بیماری گل رز نامید. علائم و نشانه‌های موزائیک رز به‌صورت خطوط و لکه‌های زرد و برجستگی رگبرگ‌ها بروز می‌یابند. این بیماری در گذر زمان تمام شاخه‌ها و برگ گل رز را دربرگرفته و آن را از پای درمی‌آورد. هیچ راهکاری به‌جز پیشگیری از ابتلا گیاه به ویروس عامل این بیماری وجود ندارد.

رزت گل رز

رزت رز (Rose rosette) را می‌توان خشن‌ترین اثر آفات و بیماری گل رز نامید. این بیماری که توسط یک کنه به درختچه گل رز منتقل می‌شود سبب تغییرات خشن در گیاه می‌شود. علائم این بیماری شامل افزایش خارها، رویش برگ‌های نامناسب به‌جای گلبرگ‌ها و چروکیدن برگ‌ها هستند. رزت رز غیرقابل‌درمان است و تنها راه مقابله با آن پیشگیری از ابتلا آن به بیماری است.

نماتد گل رز

نماتدهای گل رز یا انگل ریشه یکی از مخرب‌ترین آفات و بیماری گل رز هستند که با تضعیف ریشه سبب ازبین‌رفتن گیاه می‌شود. نماتدها با تغذیه از ریشه گل رز، علاوه بر کاهش تعداد جوانه‌ها موجب پژمردگی گیاه می‌شوند.

کنترل: استفاده از نماتدکش‌ها، آزمایش خاک و گیاه قبل از کشت

بیماری‌های ویروسی گل رز را جدی بگیرید!

تنوع آفات و بیماری گل رز میزان سلامت این درختچه‌ها را به‌طورجدی تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. بیماری‌هایی چون موزاییک رز، رزت، طرح‌های حلقوی، پژمردگی و پرآوری مجموعه بیماری‌های ناشی از ابتلا درختچه به ویروس هستند. باتوجه‌به اینکه بیماری‌های ویروسی قابل‌درمان نیستند، بهترین راهکار حذف قسمت‌های مبتلا به ویروس است.

  • Rose Wilt

بیماری Rose Wilt یک بیماری گل رز است که از ابتلا گل به ویروس خاصی ناشی می‌شود. برگ‌ها طی این بیماری روبه پایین خم شده و گیاه به‌طورکلی دچار بحران می‌شود.

کنترل: پیشگیری از ابتلا گیاه به ویروس با قلمه گیری صحیح و حذف گیاه آلوده

  • بیماری Rose Spring Dwarf

کوتاهی بهاره گل رز یکی از بیماری‌های ویروسی است که در فصل بهار سبب ایجاد لکه زرد در برگ‌ها و تضعیف جوانه‌ها می‌شود. اغلب اوقات این بیماری با شروع گرمای تابستان یا گرمادرمانی، بهبود می‌یابد. البته که ازبین‌بردن گیاه آلوده امری هوشمندانه است.

  • بیماری Rose Flower Break

ویروس شکستی گل رز بیش از انواع آفات و بیماری گل رز به گلبرگ‌های گل روی درختچه حمله می‌کند. گلبرگ‌ها بر اثر ابتلا به این بیماری بدشکل، بی‌کیفیت و آوند دار می‌شوند. راه کنترل این بیماری هم ازبین‌بردن قسمت‌های بیمار است.

آفات مهم گل رز

آفات و بیماری گل رز تنها به باکتری‌ها و قارچ‌ها محدود نمی‌شوند. آفات این درختچه زیبا باتوجه‌به نوع خسارت و فعالیتی که دارند به انواع مختلف چوب‌خوار، برگ‌خوار، مکنده شیره، ریشه خوار و گل‌خوار دسته‌بندی می‌شوند. در ادامه انواع حشرات مخرب گل رز و راه کنترل آنها آورده شده است.

آفات برگ‌خوار گل رز

لارو و حشرات این گروه از آفات و بیماری گل رز همان گونه که از نامشان پیداست از برگ‌ها و قسمت‌های جوان گیاه تغذیه می‌کنند. تغذیه از برگ‌های گل رز موجب تضعیف و اختلال در رشد آن می‌شود. مخرب‌ترین آفات برگ‌خوار گل رز شامل موارد ذیل هستند:

زنبور برگ‌بر Megachila sp

حشرات بالغ این آفت برگ‌های گل رز را باهدف لانه‌سازی تخریب می‌کنند.

زنبور برگ‌خوار گل رز Arge Rosea

لارو این گروه از آفات و بیماری گل رز از برگ‌های گل رز تغذیه می‌کنند. حشرات بالغ نیز با تخم‌گذاری روی شاخه‌های جوان درختچه را تضعیف می‌کنند.

 ✅کنترل: سم دیپترکس، سایر سموم حشره‌کش حاوی فسفر

زنبور برگ‌خوار ثانوی گل رز یا Allantus Viennensis

لاروها با تغذیه از قسمت‌های داخلی برگ‌ها رشد کرده و به حشرات بدل می‌شوند. رشد این حشرات به‌مرورزمان زیبایی و رشد گیاه را دچار بحران می‌کند.

زنبور شبه زالو Caliroa Limacine

لاروهای این زنبور نیز با تغذیه از برگ‌ها، ظاهر و کارایی آن‌ها را معیوب می‌کنند.

پروانه برگ‌خوار Cacoccia Rosana

لارو این پروانه از برگ گل رز تغذیه می‌کند. تخم‌های این حشره در طول زمستان روی تنه و شاخه رز باقی‌ می‌مانند.

✅کنترل: آفت‌کش‌‌های مخصوص و زنبور Trichogramma

پروانه جوانه خوار Archips Rosanus

لاروهای این پروانه علاوه بر تغذیه از برگ‌ها، موجب  لوله شدن برگ‌ها می‌شوند.

کنه تار عنکبوتی

این آفت گل رز با تغذیه از آب برگ سبب خشک‌شدن برگ‌ها می‌شود. سرعت تکثیر و رشد آن‌ها قابل‌توجه است.

آفات چوب‌خوار گل رز

آفات چوب‌خوار بیش از سایر آفات و بیماری گل رز به ساقه و چوب گل رز آسیب می‌زنند. این آفات همان گونه که از نامشان پیداست از ساقه و بافت چوبی درختچه تغذیه می‌کنند. آفات چوب‌خوار شامل موارد ذیل هستند:

کرم سفید ریشه گل رز

  این آفت از ریشه گل رز تغذیه کرده و گل را به‌شدت ضعیف می‌کند.لاروهای شاخک بلند رزاسه Osphrateria coerulescens و زنبور چوب‌خوار Ardis brunniventris با نفوذ به درون ساقه گل رز، بافت چوبی آن را مورد تهاجم قرار می‌دهند. در نتیجه گل رز، بی‌کیفیت و ضعیف می‌شود.

✅کنترل: تکاندن درخت، ازبین‌بردن علف‌های هرز، استفاده از سموم دیازینون و وتابل لیندین

آفات مکنده شیره گل رز

آفات مکنده مجموعة متنوعی از آفات و بیماری گل رز هستند که با تغذیه از شیره گل رز باعث کاهش رشد، ضعیف و زردشدن گل رز می‌شوند. رایج‌ترین آفات مکنده گل رز شامل موارد ذیل هستند:

شته رز

شته‌های گل رز متنوع‌اند اما شایع‌ترین آنها شته رزا ماکروسینومه است. این شته دارای رنگ‌های سبز، صورتی و قرمز است که به طور معمول از قسمت جوان درختچه تغذیه می‌کنند. بدفرم شدن و افتادن غنچه‌ها از نشانه‌های فعالیت این شته است‌.

✅کنترل: سم حشره‌کش دیازینون، جداکردن شته با دست

کنه تار عنکبوتی یا Two Spotted Spider Mite

این کنه در رنگ‌های نارنجی، زرد و سبز روی سطح زیرین برگ زندگی می‌کند. کنه مذکور با تغذیه از کلروپلاست برگ سبب ایجاد لکه‌های سفید روی برگ و در نتیجه پیچیده و خشک‌شدن آن می‌شود.

✅کنترل: آبیاری مرتب، حذف گیاهان هرز اطراف گل رز

تریپس گل Flower Trips

حشرات قهوه‌ای تریپس با مکیدن شیره قسمت‌های جوان گل رز، برگ‌ها و سرشاخه‌ها را زرد، ضعیف و بدفرم می‌کنند.

✅کنترل: هرس نقاط آلوده و استفاده از حشره‌کش

زنجرک گل رز Rose Leafhopper

زنجرک‌های سفید با تغذیه از برگ‌ها سبب ازبین‌رفتن کلروفیل و افتادن برگ‌ها می‌شوند. این آفات گل رز با ایجاد زخم‌هایی روی گیاه گاهی موجب ابتلا گیاه به بیماری‌های مهلک می‌شوند.

شته گل رز Metopolophium Dirhodum

شته‌های گل رز متنوع‌اند اما شایع‌ترین آنها شته رزا ماکروسینومه است. این شته دارای رنگ‌های سبز، صورتی و قرمز است که به طور معمول از قسمت جوان درختچه تغذیه می‌کنند. بدفرم شدن و افتادن غنچه‌ها از نشانه‌های فعالیت این شته است‌.

✅کنترل:سم حشره‌کش دیازینون، جداکردن شته با دست

شپشک سپردار Aulacaspis rosae

این حشره مکنده سفید رنگ با تغذیه از شیره برگ‌های جوان گل رز سبب سفید شدن آن‌ها می‌شود.

تریپس توتون

این حشره مکنده ریز با تخم‌ریزی در پشت برگ‌های گل رز از آن تغذیه می‌کند. ایجاد نقاط سفید براق در سطح پشتی برگ‌ها نشانه فعالیت این کنه است.

✅کنترل: سم متاسیستوکس و ازبین‌بردن علف‌های هرز

سفید بالک Aleurodes Cotesii: این آفت گل رز در پشت برگ‌های درختچه تخم‌ریزی کرده و با نیش مکنده از برگ تغذیه می‌کند.

آفات گل‌خوار گل رز

آفات گل خوار گل رز، مجموعه آفات و بیماری گل رز هستند که به گل و گلبرگ‌های زیبای درختچه رز حمله می‌کنند. شایع‌ترین آفات گل‌خوار رز شامل موارد ذیل هستند:

سوسک سبز یا Popillia japonica

این آفت علی‌رغم ظاهر زیبا، زیبایی و رشد گل‌های رز را متوقف می‌کند. مشاهده گل‌های خشکیده و ضعیف نشانه وجود سوسک سبز است.

✅کنترل: سم مالاتیون

سوسک سیاه Oxythyrca cincteua و سوسک بور Epicometis hirta نیز همچون سوسک سبز با تغذیه از گلبرگ‌های گل رز، شکل ظاهری آن را تخریب می‌کنند. این سوسک‌ها به طور معمول در فصل بهار ظاهر می‌شوند.

✅کنترل:سم دیازینون و مالاتیون

زنبور گال زای Rhodites Rosae

این آفت گل رز همان گونه که از نامش پیداست با ایجاد گرده‌های ریز قرمز روی گل‌های رز، زیبایی و سلامت آن‌ها را می‌گیرد.

✅کنترل: سم دیازینون

 کرم سفید ریشه گل رز

لاروهای کرم سفید ریشه Worm on roses با تغذیه از ریشه گل رز، سبب تضعیف درختچه، کاهش رشد آن و کاهش گلدهی می‌شوند.

✅کنترل:شخم زمین در فصل بهار و بررسی وضعیت ریشه، سم لینیدین و دیازینون

سؤالات متداول

  1. علت ریزش غنچه گل رز چیست؟ دمای بالا و آبیاری نامناسب از علل ریزش غنچه گل رز هستند.
  2. دلایل قهوه‌ای شدن گلبرگ رز کدام‌اند؟ دمای بالا و فعالیت قارچ‌ها علل این عارضه هستند.
  3. علت خالی‌شدن برگ رز ؟ تخم‌گذاری و تغذیه آفات مکنده و خورنده گل رز سبب خالی‌شدن برگ‌ها می‌شوند.
  4. دلیل پیچیدگی برگ گل رز چیست؟ شته‌ها و قارچ‌ها عوامل مؤثر در پیچیدگی برگ گل رز هستند.
  5. علت گل ندادن گل رز چیست؟ هرس نکردن، عدم استفاده از کود کشاورزی و کوری ساقه از علل گل ندادن گل رز هستند.

جمع بندی

پرورش گل رز از فعالیت‌های محبوبی است که درآمد مطلوبی دارد. این مهم بدون اطلاع و شناسایی انواع آفات و بیماری گل رز میسر نمی‌شود. تنوع و فراوانی عوامل مخرب درختچه رز سبب ایجاد بیماری‌های فراوانی چون ریزش برگ‌ها و غنچه‌ها، ضعیف‌شدن گیاه، ایجاد لکه‌های رنگی و … می‌شود. شناسایی آفات و راهکارهای مخصوص مبارزه با آن‌ها، گل رز را از ابتلا به بیماری‌های بسیاری حفظ می‌کند. مشورت با یک متخصص در این زمینه، امری هوشمندانه است.

منابع

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**

بررسی شایع‌ترین آفات و بیماری انار و شیوه کنترل آن‌ها

درخت انار و میوه بهشتی آن جایگاه ویژه‌ای میان ایرانیان دارند. ازاین‌رو شناسایی انواع آفات و بیماری‌ انار و مراقبت ویژه از آن برای کشاورزان از اهمیت بالایی برخوردار است. درخت یا درختچه انار با نام علمی پونیکا گراناتوم از دسته گیاهان گل‌دار و تیره حناییان است. برگ‌های سبز و نیزه‌ای درخت انار روی شاخه‌های نسبتاً باریک و خاردار آن را از سایر درختان متمایز می‌کند. این درخت به‌عنوان درختی برگ سبز شناخته می‌شود که در مناطق سردسیر دارای زمستان‌های سرد دچار ریزش برگ می‌شود.

مشکلات رایج انار از ترکیدگی تا شته انار

کشت و پرورش درخت انار نیازمند دانش و تجربه لازم درمورد شایع‌ترین آفات و بیماری‌ انار است. درخت‌های انار در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری به طور معمول کم‌تر از درختان انار مناطق دیگر به بیماری‌ مبتلا می‌شوند. علت این امر نقش آب‌وهوای مناسب با ساختار درخت در رشد و شکوفایی طبیعی آن است. اغلب بیماری‌های  انار از قارچ‌های مزاحم موجود در آب‌‌وهوای مرطوب ایجاد می‌شوند.

به طور مثال عارضه‌هایی چون پوسیدگی، آنتراکنوز، پوسیدگی قلب سیاه و … رایج‌ترین و مخرب‌ترین بیمارهای قارچی انار بشمار می‌آیند. اما عوامل مخرب درخت انار تنها به قارچ‌ها محدود نمی‌شوند و آفات نیز نقشی پررنگ در بیماری و تخریب درخت ایفا می‌کنند. شته انار، کرم سفید ریشه، موریانه، سوسک گرده خوار و … جزء شایع‌ترین آفات درخت انار هستند. شناسایی علائم و عوامل بیماری اولین گام در کنترل وضعیت و کاهش خسارت محسوب می‌شود. با ما باشید تا اطلاعاتی صحیح در این زمینه کسب نمایید.

بیماری های رایج انار

سفیدک پودری

یکی از بیماریهای مهم الان که به خصوص در اوایل فصل و یا هنگام تشکیل میوه خسارت فراوان می کند سفیدک سطحی است. این بیماری با نام علمی Erysiphe punicae در آب و هوای خنک و مرد به اوایل سال یعنی بهار، ایجاد بافت پودری و یا آرد مانند بر روی سرشاخه ها و یا میوه های در حال تشکیل انار می شود. بر اثر این حمله این بیماری سرشاخه ها و یا برد های در حال تشکیل دچار اختلال رشد شده و یا ممکن است که رشد آنها متوقف شود. در صورت حمله این بیمار گر به گل ها و یا میوه های در حال تشکیل، لکه های کوچکی بر روی آنها ایجاد شده که ممکن است در اثر گسترش سبب ریزش گل ها نیز بشود.

✅کنترل :بنابراین شناسایی به موقع این آفت و مبارزه با آن با سموم شیمیایی از اهمیت بالایی برخوردار است. سمومی نظیر پنکونازول،  کرزوکسیم متیل و کاپتان  در کاهش علائم این بیماری بسیار موثر است. باید دقت داشت که این بیماری بیشتر در نواحی خشک اتفاق می‌افتد و اگر رطوبت هوا در منطقه بالا باشد معمولاً خسارات این بیماری بسیار اندک است.

پوسیدگی میوه انار

پوسیدگی میوه انار را می‌توان شایع‌ترین آفات و بیماری انار در زمان برداشت محصول یا هنگام نگهداری انار در سردخانه یا انبار به شمار آورد و بیشتر در اواخر فصل اتفاق می افتد. علت این بیماری ورود قارچ های (،Nematospora،Rhizopus،Botryis،Pencillium،Aspergllus،Alternaria) به درون میوه و تخریب دانه‌های آن است. اما بیشتر این پوسیدگی ها از گونه پنسیلیوم و آسپرجیلوس می باشد.شرایط ایده آل این گونه ها ،رطوبت و دما بالاست .این قارچ ها بعد از ورود به میوه سریع رشد میکنند و باعث لهیدگی و نرم شدن محصول میشود .اگر عامل بیماری زا از راه گلوگاه انار وارد شود علائم در پوست میوه ظاهر نمیشود .قسمت پوسیده و لهیده میوه انار بیمار در قسمت فعالیت قارچ به‌وضوح مشاهده می‌شود. اولین اقدام جهت پیشگیری از این عارضه جلوگیری از زخمی‌شدن میوه در همه مراحل رشد است.

✅کنترل :قراردادن میوه‌های سالم در دمای پایین پس از جداسازی آن‌ها از میوه‌های بیمار، از رشد قارچ و آسیب به میوه ،کنترل کرم گلوگاه انار،جداسازی انار سالم و انار آلوده،استفاده از محلول تیابندازول قبل از انتقال به انبار

ترکیدگی میوه انار

خسارات باغ انار علاوه بر آفات‌ و بیماری انار به شرایط فیزیولوژیکی بستگی دارد و درد مشترک باغدارهای انار و از مهم ترین بیماری های غیر انگلی است.ترکیدگی انار در واقع عارضه ناشی از تغییرات آب‌وهوایی، آبیاری نامنظم، کمبود کلسیم و بور سرمای پاییزه،آفتاب سوختگی،آفات مکنده و اختلالات هورمونی است. باتوجه‌به نقش این عارضه در کاهش قیمت میوه و تحمیل خسارت به باغداران، درمان آن بسیار مهم است.

✅کنترل : محلول پاشی اسید جیبرلیک ،استفاده از کود نیتروژنی ،استفاده از ارقام مقاوم،غنی‌کردن زمین با کودهای حاوی عناصر کلسیم و پتاسیم در زمان مناسب میتواند ترکیدگی میوه انار را به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد، توجه داشته باشید که زمان استفاده از کود کلسیم دقیقا شهریور ماه می باشد و اگر آخر فصل از کودهای پتاس بالا استفاده کنید باعث ترکیدگی ،آبکی و درشت شدن انار میشود .

آفتاب‌سوختگی درخت انار

علاوه بر آفات و بیماری انار، تابش مستقیم نور آفتاب سبب خسارت شدید و خشک‌شدن برگ و تنه درخت انار ،زردی ،پژمردگی ،ریزش برگها و کوچک ماندن میوه می‌شود. پوست تنه و شاخه های آفتاب سوخته بصورت ورقه جدا و میخشکند و مورد حمله سوسک چوبخوار قرار گرفته و سرعت خشک شدن آنها زیاد میشود.

✅کنترل : هرس قسمت‌های خشک‌شده و مسدود‌کردن آن با چسب مخصوص،پوشش‌دهی تنه درخت با ماده‌ای چون خاک رس،استفاده از پوشش‌دهنده‌های تجاری تنه درخت،استفاده از کودهای کلسیم بالا و کودهای مخصوص ضد آفتاب سوختگی

پوسیدگی طوقه و ریشه انار

بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه انار با نام انگلیسی Pomegranate crown and root rot, تحت‌تأثیر قارچ آب‌دوست فیتوفتورا Phytophthora cactorum ایجاد می‌شود. قارچ مذکور به‌عنوان آفات و بیماری انار در خاک‌های بسیار مرطوبی که آبیاری صحیحی ندارند رشد می‌کند. از نشانه‌های پوسیدگی طوقه انار می‌توان به تیره شدن تنه درخت، توقف رشد و حتی خشک‌شدن درخت اشاره کرد.

✅کنترل :بهترین اقدام پس از ضدعفونی محل فعالیت قارچ به‌وسیله خمیر بردو، آبیاری با زهکشی صحیح زمین است.

آنتراکنوز انار

یکی از بیماری‌های انار عارضه آنتراکنوز و ناشی از فعالیت قارچ‌های موجود در هوای مرطوب است. این دو بیماری از لحاظ علائم و خسارتی که به درخت وارد می‌کنند مشابهت زیادی دارند. بیماری آنتراکنوز با فعالیت قارچ Colletotrichum در سطح برگ و میوه انار شیوع می‌یابد.ایجاد لکه‌های سیاه‌ روی برگ و میوه‌ها علاوه بر خسارت به  سلامت  میوه، سبب تضعیف درخت نیز می‌شود. تفاوت بیماری لکه برگی با آنتراکنوز در عامل بیماری و میزان تخریب میوه‌ است.

✅کنترل :استفاده از اسپری‌های مخصوصی چون مانکوزب در کاهش قارچ‌های لکه سیاه و حفظ سلامت درخت بسيار مؤثر است.

لکه برگی انار

 قارچ ها و باکتری های متنوعی می توانند بر روی برگهای انار ایجاد لکه بکند. این لکه ها علاوه بر اینکه سطح فتوسنتزی برگ را کاهش می دهد ممکن است باعث ریزش آن ها نیز بشود. علاوه بر این لکه برگی ها می توانند پس از مدتی بر روی میوه های در حال تشکیل مستقر شده و از بازار پسندی آنها نیز بکاهند. در برخی از مواقع این عوامل قارچی سبب ریزش میوه ها نیز می شوند. Dwiroopa punicae ، Pseudocercospora punicae و باکتری های سودوموناس از جمله عواملی هستند که می توانند لکه برگی را روی برگهای انار ایجاد کند.

✅کنترل :قارچ کش هایی نظیر کاپتان، مانکوزب و اکسی کلرور مس می توان از بروز این علائم بر روی درختان انار پیشگیری کند.

باکتریال بلیت

سوختگی باکتریایی انار یکی از بیماری‌های انار است که علاوه بر برگ درخت به میوه‌های آن نیز حمله می‌کند. عامل این بیماری باکتری xanthomonas است که سبب ایجاد لکه‌های سیاه روی میوه و برگ‌ها می‌شود. پیشرفت این بیماری به‌صورت ریزش برگ، ترکیدن میوه و حتی پوسیدگی درخت نمایان می‌شود.

✅کنترل :بهترین راهکار در برابر این بیماری، سم‌پاشی درخت توسط اسپری باکتری‌کش پیش از ایجاد بیماری است.

بیماری خاموش Black heart rot

نام دیگر این بیماری، پوسیدگی قلب سیاه انار است که نتیجه فعالیت آفات و بیماری انار به‌صورت نهانی است. بیماری قلب سیاه توسط قارچ آلتماریا در دانه‌های خوشمزه انار ایجاد می‌شود. این بیماری هیچ علائم ظاهری ندارد، اما درون میوه را سیاه و توخالی می‌کند. قارچ مذکور علاوه بر خسارت به کشاورزان، سبب خسارت خریداران می‌شود.

✅کنترل :آهک پاشی درخت هنگام خواب زمستانی و استفاده از محلول ضدقارچ هنگام گل‌دهی در کنترل بیماری مؤثر واقع می‌شود.

ترشیدگی میوه انار

ترشیدگی میوه انار را می‌توان اثر آفات انار دانست. در واقع ترشیدگی بیش از حد میوه انار نشانه ورود آفات به گلوگاه میوه و تأثیر در ساختار آن است. قارچ‌های مؤثر در طعم انار حتی در انبارها هم فعالیت گسترده دارند.

✅کنترل : پرتودهی، ضدعفونی و استفاده از اسپری‌های ضدقارچ سبب کاهش قارچ‌های مضر و حفظ  سلامت میوه انباشته در انبار می‌شود.

لکه قارچی میوه

  • لکه قارچی میوه: این بیماری قارچی با ایجاد لکه‌های سیاه کوچک روی برگ و میوه انار نمایان می‌شود. لکه‌های سیاه روی میوه انار به‌مرورزمان رشد کرده و کیفیت میوه را پایین می‌آورد. جمع‌آوری میوه‌های آلوده و استفاده از سموم حاوی دیتان و گوگرد در کنترل این قارچ‌ مؤثر است.

رایج‌ترین آفات

باتوجه‌به حساسیت درخت و میوه انار نسبت به شرایط محیطی، آفات و بیماری انار گسترده‌تر از آن چیزی هستند که می‌پنداریم.شناسایی و کنترل آفات انار سبب نجات باغ‌ها می‌شود. آفات رایج انار شامل موارد ذیل هستند:

شته انار

  • شته انار: شایع‌ترین نوع آفات انار، شته انار با نام علمی Aphis Punicae است که سبب ریزش گل‌های انار، پیچیدگی‌ برگ‌ها و همچنین تولید عسلک می‌شود. این آفت علاوه بر تخریب بافت برگ، گل و میوه انار سبب جذب قارچ‌های مضر می‌شود. بهترین شیوه مقابله با شته انار، فراهم‌کردن زمینه رشد و فعالیت کفشدوزک شکاری و زنبورعسل تریکوگراما است.

کرم سفید ریشه انار

  • کرم سفید ریشه انار: این کرم با نام علمی Polyphylla ollivieri، مخرب‌ترین آفات و بیماری انار محسوب می‌شود‌. علت این امر تغذیه کرم سفید از ریشه درخت انار است. عدم کنترل کرم سفید منجر به ضعیف‌شدن درخت و آسیب‌پذیری آن می‌گردد. استفاده از سموم لیندین و دیازینون در پای درختان به همراه فعالیت دشمنان طبیعی کرم سفید، بهترین راهکار مقابله با آن است.

کرم گلوگاه انار

  • کرم گلوگاه انار: مضرترین و شایع‌ترین آفات و بیماری انار، کرم گلوگاه با نام علمی Ectomyelois Ceratoniae است. این کرم دارای مراحل رشد مختلفی است و در هر محله توانایی رشد در گلوگاه میوه انار و تخریب بافت آن‌ها دارد. استفاده از محلول‌های شیمیایی حاوی اوره و سولفات روی تا حدودی میزان این آفت را کاهش می‌دهد. روش‌های کنترلی طبیعی نیز مؤثر واقع می‌شوند.

سوسک گرده خوار

  • سوسک گرده خوار: یکی از آفات و بیماری انار موردتوجه کشاورزان، سوسک گرده خوار است. این سوسک  در دوران بلوغ خود با تغذیه از گرده، بساک و پرچم گل‌های انار از شکل‌گیری میوه انار جلوگیری می‌کند. راه‌های مقابله با این آفت، جمع‌آوری دستی و سم‌پاشی دیازینون و فنیتروتیون است.

سوسک سرشاخه خوار

  •  سوسک سرشاخه خوار: رشد این سوسک با نام ‌علمی  coerulescens Osphranteria در سرشاخه‌های درخت انار سبب ایجاد منافذ در بافت شاخه و تخریب آن می‌شود. جلوگیری از رشد و عدم گل‌دهی مطلوب درخت از خسارات این سوسک است. هرس‌کردن به‌موقع شاخه‌ها و استفاده از تله‌های فرمون سبب کاهش چشمگیر لارو و سوسک بالغ می‌شود.

شاپرک سیب کاذب

  • شاپرک سیب کاذب: آفت سیب کاذب با نام علمی Thaumatotibia leucotreta یکی از آفات و بیماری انار با سطح خسارت بالا است. این پروانه با تخم‌گذاری روی میوه و گل‌های انار زمینه ورود لاروها به درون میوه و تخریب آن را فراهم می‌کند. جمع‌آوری میوه‌های آلوده حاوی نقاط سیاه و سم‌پاشی محلول حاوی سیپرمترین از رشد این آفت پیشگیری می‌کند.

 شپشک آرد آلود

  •  شپشک آرد آلود: این حشره با نام علمی  Mealybugs جزء شایع‌ترین آفات درخت انار محسوب می‌شود. آفت مذکور به‌منظور مراقبت از خود لایه‌ای سفیدرنگ به دور خود تولید می‌کند. این آفت شیره شاخه‌ها و برگ‌های جوان را مکیده و رشد آن‌ها را مختل می‌کند. استفاده از سموم حشره‌کش در کنترل جمعیت آن‌ها مؤثر واقع می‌شود.

شپشک سپردار

  • شپشک سپردار: این حشره زرهی ریز جثه یکی از آفات انار است که از شیره ساقه و شاخه درخت انار تغذیه می‌کند. عدم کنترل شپشک، سبب حمله به میوه و در موارد شدیدتر ازبین‌رفتن درخت می‌شود. استفاده از حشره‌کش‌ها در فصول مخصوص، شپشک‌های مضر را حذف می‌کند.

آفات و بیماری‌های کم‌خطر انار

آفات و بیماری انار بنا به میزان خسارت در دو نوع کم‌خطر و پرخطر دسته‌بندی می‌شوند. آفات و بیماری‌های کم‌خطر شامل موارد ذیل هستند:

موریانه

  • موریانه: موریانه‌ از حشرات موذی چوب‌خوار است که با تغذیه از چوب و پوست درخت انار سبب تضعیف آن می‌شود. این آفات انار در گذر زمان موجب پوسیدگی و ضعف تنه درخت می‌شوند. بهره‌گیری از سموم حشره‌کشی مانند کارباریل موجب ازبین‌رفتن موریانه می‌شود.

تریپس

  • تریپس: این حشرات کوچک با نام علمی Trips tabaci  با مکیدن شیره درخت انار از طریق شکوفه‌ها و برگ‌ها، رشد و باروری آن‌ها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. این حشره در واقع موجب زرد و ضعیف‌شدن برگ‌ها و گل‌های درخت می‌شود. بهره‌گیری از سم سایپرمترین در کنترل تریپس بسیار مؤثر است.

شپشه

  • شپشه: این حشرات در انواع مختلفی وجود دارند. شپشه‌ها با حمله به قسمت‌های لطیف سرشاخه‌های درخت انار موجب آسیب، تضعیف و عدم باروری درخت می‌شوند. استفاده سموم حشره‌کش قوی چون سایپرمترین آن‌ها را از بین می‌برد.

کنه تارعنکبوتی

  • کنه تارعنکبوتی: حشره عنکبوتی یا تارتن با تغذیه از برگ‌های درخت انار موجب ازبین‌رفتن آن‌ها می‌‌‌شود. ایجاد لکه‌های زرد و قهوه‌ای روی برگ‌ها نشانه ابتلا انار به این حشره از انواع آفات و بیماری انار است. کاهش علف‌های هرز اطراف درختان انار و شستشوی درخت با آب حاوی شوینده مناسب در کنترل این حشره مؤثر است.

پیشنهاد اگری راز

تیم اگری راز طی سابقه کاری چندین ساله ی خود در زمینه ی کشاورزی به شما پیشنهاد میکند که قبل از کشت خیار علاوه بر اقدامات بهداشتی و ..که بالا پیشنهاد کردیم،برنامه تغذیه اصولی مناسبی را داشته باشید تا گیاهان مقاومی در برابر بیماری و آفات ، تنش داشته باشید.

برای مشاهده برنامه غذایی عمومی انار روی عکس کلیک کنید.


سؤالات رایج درمورد آفات و  بیماری انار

  • خسارت یخبندان به انار چیست؟ درخت انار از درختان مقاوم به سرما و یخبندان است، اما در برابر دماهای ریز ۱۰- درجه مقاومت چندانی ندارد. سرما و یخبندان بیش از حد علاوه بر ضربه به ریشه انار، کیفیت محصول دهی سال آینده را نیز کاهش می‌دهد. یخبندان در موارد شدید به خشکی درخت منجر  می‌شود.
  • علت ترکیدگی میوه انار چیست؟ ترکیدگی میوه انار معمولاً به دلیل ابتلا آفات و بیماری‌ انار نیست. علت این پدیده، اختلاف دمای شب ‌و روز در ماه‌های آخر رشد انار است‌. وزش ‌بادهای گرم ‌و خشک و کم‌آبی نیز در این اتفاق مؤثرند.
  • علت سفید شدن دانه انار چیست؟ دانه‌ سفید شدن انار به عوامل متعددی چون کمبود مواد مغذی خاک، کهولت سن درخت انار، کم‌آبی، سرمای شدید، تأخیر در برداشت و کوددهی نامناسب درخت بستگی دارد.
  • علت تغییر رنگ پوست میوه انار چیست؟ تغییر رنگ میوه انار به عللی چون فعالیت قارچ‌ها، آفتاب‌سوختگی و سرمازدگی مربوط است.
  • علت ریزش گل انار چیست؟ ریزش گل‌ انار گاهی طبیعی و بیشتر اوقات غیرطبیعی است. ریزش گل انار هنگام باروری درخت امری طبیعی است. سایر علل ریزش غیرطبیعی درخت انار شامل کم‌آبی یا پرآبی درخت و ابتلا درخت به آفات و بیماری انار هستند.
  • علت شکل‌گیری گل انار چیست؟ شکل‌گیری و بارور شدن گل‌های انار به‌صورت خود بارور روی می‌دهد. در واقع گرده‌افشانی گل‌های نر انار سبب شکل‌گیری گل و میوه انار می‌گردد.
  • رول و پیچیدگی برگ انار چرا رخ می‌دهد؟ پیچیدگی برگ‌ درختان انار از عارضه‌های تحت‌تأثیر  فعالیت آفاتی چون شته، مگس سفید و شپشک آرد آلود است.
  • آفتاب‌سوختگی انار چه عارضه‌ای است؟ این عارضه همان گونه که از نامش پیداست بر اثر تابش مستقیم و سوزان امواج خورشید به سطح میوه رخ می‌دهد.

نتیجه گیری

محبوبیت و خواص بی‌نظیر میوه انار، کشاورزان را به کشت گسترده درخت انار ترغیب می‌کند. مراقبت از این درختان بدون دانش و آگاهی درمورد آفات و بیماری انار امری دشوار است. شناسایی آفات و بکارگیری روش‌های کنترلی علمی زمینه برداشت میوه‌های مطلوب را به طور چشم‌گیری افزایش می‌دهد.

منابع

با ما همراه باشید

با ارائه برترین مقالات و مطالب روز کشاورزی توسط کارشناسان فنی

برای مشاوره آنلاین کلیک کنید

  **اگری راز ،راز رویش ها**